Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 27

Devanagari script

तत्समीपे महाराज स्वर्गद्वारमघापहम् । नाम्ना ब्रह्मेश्वरं पुण्यं सप्तसारस्वतं पुरः

Transliteration

tatsamīpe mahārāja svargadvāramaghāpaham | nāmnā brahmeśvaraṃ puṇyaṃ saptasārasvataṃ puraḥ

Translation

وبقرب ذلك الموضع، أيها الملك العظيم، يوجد سْفَرْغَدْفَارَا (Svargadvāra) مُزيلُ الآثام؛ ومزارٌ طاهر يُدعى بْرَهْمِيشْفَرَا (Brahmeśvara)؛ وأمامهما (قريبًا) سَبْتَسَارَسْفَتَا (Saptasārasvata).

Word by Word

• तत्: of that (place)
• तत्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध—‘तस्य’ (of that/place)

• समीपे: near
• समीपे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: समीप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण—‘near’ (locative of proximity)

• महाराज: O great king
• महाराज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महा + राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; संबोधन—‘हे महाराज’ (कर्मधारयः)

• स्वर्गद्वारम्: the gate to heaven
• स्वर्गद्वारम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग + द्वार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म/उद्देश्य—नामनिर्देशः; समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः)

• अघापहम्: sin-destroying
• अघापहम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अघ + अपह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण—स्वर्गद्वारम् प्रति; समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः)

• नाम्ना: by name
• नाम्ना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण—‘by name/as named’ (instrumental of designation)

• ब्रह्मेश्वरम्: Brahmeśvara
• ब्रह्मेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्म + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म/उद्देश्य—नामनिर्देशः; समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः)

• पुण्यम्: holy, meritorious
• पुण्यम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण—ब्रह्मेश्वरम्/स्वर्गद्वारम् प्रति

• सप्तसारस्वतम्: the ‘Seven Sārasvata’ (place/complex)
• सप्तसारस्वतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सप्त + सारस्वत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; द्विगुसमासः—संख्यापूर्वकः (seven Sārasvata-s/related to Sarasvatī)

• पुरः: in front, ahead
• पुरः: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरस् (अव्यय/प्रातिपदिक-निपात)
• Form: अव्यय—देशवाचक (adverb of place: ‘in front/ahead’)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced); internal address to a king preserved in citation

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Svargadvāra; Brahmeśvara; Saptasārasvata

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: A stone archway or symbolic ‘gate’ by the river labeled Svargadvāra; nearby a Śiva-liṅga shrine labeled Brahmeśvara; a cluster of seven small water-sources/altars representing Saptasārasvata; a king listens to a sage pointing out sites.

Characters & Entities

• Svargadvāra
• Brahmeśvara
• Saptasārasvata

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The tīrtha is framed as transformative: approaching Svargadvāra and nearby shrines is said to cleanse sin and elevate spiritual destiny.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Svargadvāra, Brahmeśvara, and Saptasārasvata.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit prescription appears; the focus is on the sin-destroying potency of the place-names.