Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 41

Devanagari script

यावत्तं स्तोतुकामोऽहमपश्यं स्वच्छचक्षुषा । तावत्सर्वाङ्गसम्भूत्यामहत्या रूपसम्पदा

Transliteration

yāvattaṃ stotukāmo'hamapaśyaṃ svacchacakṣuṣā | tāvatsarvāṅgasambhūtyāmahatyā rūpasampadā

Translation

ولمّا هممتُ أن أمدحه وأبصرته ببصرٍ صافٍ، إذا في تلك اللحظة تظهر—مولودةً من جميع أعضائه—هيئةٌ عظيمة كالإلهة، موفورةَ الجمال البهيّ.

Word by Word

• यावत्: as long as/while
• यावत्: Sambandha (Temporal correlate/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय/सम्बन्ध-शब्द)
• Form: अव्यय; यावत्तावत्-सम्बन्धे काल/परिमाणवाचक (as long as/while)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• स्तोतुकामः: desiring to praise
• स्तोतुकामः: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्तु (धातु) → स्तोतु (तुमुन्-प्रत्ययान्त infinitive-base) + काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (स्तोतुं कामः)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अपश्यम्: saw
• अपश्यम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/Past), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन

• स्वच्छचक्षुषा: with clear eyes
• स्वच्छचक्षुषा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्वच्छ + चक्षुस् (प्रातिपदिक); घटक: स्वच्छ (विशेषण) + चक्षुस् (नपुं)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; कर्मधारय (स्वच्छं चक्षुः)

• तावत्: then/so long
• तावत्: Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तावत् (अव्यय/सम्बन्ध-शब्द)
• Form: अव्यय; यावत्तावत्-सम्बन्धे (then/so long)

• सर्वाङ्गसम्भूत्या: by (her) full-bodied manifestation
• सर्वाङ्गसम्भूत्या: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: सर्व + अङ्ग + सम्भूति (प्रातिपदिक); घटक: सर्व (विशेषण) + अङ्ग (नपुं) + सम्भूति (स्त्री)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; तत्पुरुष (सर्वाङ्गेभ्यः सम्भूतिः / सर्वाङ्गसम्भूतिः)

• अमहत्या: not large
• अमहत्या: Karana (Instrument qualifier/करणविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ + महती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; नञ्-समासान्त विशेषण (not great / not huge)

• रूपसम्पदा: with beauty/with a wealth of form
• रूपसम्पदा: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: रूप + सम्पद् (प्रातिपदिक); घटक: रूप (नपुं) + सम्पद् (स्त्री)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; तत्पुरुष (रूपस्य सम्पद्)

Speaker

Narrator (a devotee/traveler) to a King (rājan)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha vicinity

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Purāṇic audience (unspecified)

Visual Art Cues

Scene: As the narrator prepares to praise the three-eyed ascetic, a resplendent feminine form suddenly manifests from his body—like Śakti emerging as embodied splendor, filling the space with light.

Characters & Entities

• Śiva (implied)
• Devī/Śakti (implied emanation)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In moments of sincere praise, divine revelation may unfold—showing the inseparability of Lord and Śakti.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā Khaṇḍa context glorifies the sacred Revā region; this verse itself does not specify a named tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Stuti (hymnic praise) is the implied devotional act; no formal ritual is prescribed.