Home›Skanda Purana›Avanti Khanda›Reva Khanda›Adhyaya 165›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

Devanagari script

श्रीमार्कण्डेय उवाच । नर्मदादक्षिणे कूले सिद्धेश्वरमिति श्रुतम् । तीर्थं परं महाराज सिद्धैः कृतमिति प्रभो

Transliteration

śrīmārkaṇḍeya uvāca | narmadādakṣiṇe kūle siddheśvaramiti śrutam | tīrthaṃ paraṃ mahārāja siddhaiḥ kṛtamiti prabho

Translation

قالَ الشريفُ ماركانديّا: على الضفّةِ الجنوبيّةِ لنهرِ نَرْمَدَا يُسمَعُ بموضعٍ يُدعى «سِدّهيشْفَرَ»؛ وهو تيرثا سامٍ، أيّها الملكُ العظيم، أقامَه السِّدْهَةُ، أيّها السيّد.

Word by Word
श्रीमार्कण्डेयःŚrī Mārkaṇḍeya
श्रीमार्कण्डेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्रीमार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; समासः—श्री + मार्कण्डेय (विशेषण-विशेष्यभावः)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
नर्मदाof Narmadā
नर्मदा:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनर्मदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (समासपूर्वपदत्वेन)
दक्षिणेon the southern
दक्षिणे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; विशेषणम् (कूले इति)
कूलेbank
कूले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
सिद्धेश्वरम्Siddheśvara (Lord of the Siddhas)
सिद्धेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसिद्ध + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; समासः—सिद्धानाम् ईश्वरः (षष्ठी-तत्पुरुष)
इतिthus/so called
इति:
Sambandha (Quotation marker/उद्धरण)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यादि-उद्धरणसूचक (quotative particle)
श्रुतम्is heard/known
श्रुतम्:
Kriya (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootश्रु (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (अस्ति इति अध्याहारः)
तीर्थम्a sacred ford/pilgrimage place
तीर्थम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
परम्supreme
परम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (तीर्थम् इति)
महाराजO great king
महाराज:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहा + राजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन; समासः—महान् राजा
सिद्धैःby the Siddhas
सिद्धैः:
Karana (Instrument/Agentive instrument/करण)
TypeNoun
Rootसिद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन
कृतम्made/established
कृतम्:
Kriya (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (तीर्थम् इति विशेष्य)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/उद्धरण)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरणसूचक
प्रभोO lord
प्रभो:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Siddheśvara

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: A king addressed as ‘mahārāja’/‘prabho’ (royal interlocutor in the Revā-khaṇḍa dialogue frame)

Visual Art Cues

Scene: Mārkaṇḍeya, seated as a sage-narrator, points toward the Narmadā’s southern bank where a modest Śiva-liṅga shrine of Siddheśvara stands amid riverine trees; subtle presence of Siddhas (aerial/ethereal) suggests consecration.

Characters & Entities
M
Mārkaṇḍeya
N
Narmadā
S
Siddheśvara
S
Siddhas

FAQs

Sacred places are legitimized through saintly/Siddha association, and approaching them is part of dharmic pilgrimage culture.

Siddheśvara tīrtha on the southern bank of the Narmadā.

No specific rite is prescribed in this verse; it introduces the tīrtha and its exalted origin.

←Previous Verse
Next Verse→