Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 8

मार्गशीर्षस्य मासस्य कृष्णपक्षे च याष्टमी । सोपवासः शुचिर्भूत्वा लिङ्गं सम्पूरयेत्तिलैः । यथाविभवसारेण गन्धपुष्पैः समर्चयेत्

mārgaśīrṣasya māsasya kṛṣṇapakṣe ca yāṣṭamī | sopavāsaḥ śucirbhūtvā liṅgaṃ sampūrayettilaiḥ | yathāvibhavasāreṇa gandhapuṣpaiḥ samarcayet

في اليوم القمري الثامن من النصف المظلم من شهر مارغا شيرشا، بعد الصيام والتطهّر، فليملأ لِنْغا شيفا بحبوب السمسم، وليعبده على قدر استطاعته بالعطور والزهور.

मार्गशीर्षस्यof Mārgaśīrṣa (month-name)
मार्गशीर्षस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमार्गशीर्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
मासस्यof the month
मासस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
कृष्णपक्षेin the dark fortnight
कृष्णपक्षे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकृष्णपक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; समासः—कृष्णः पक्षः इति (कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
याwhich
या:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (अष्टमी-तिथेः)
अष्टमीthe eighth lunar day (Aṣṭamī)
अष्टमी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअष्टमी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
सोपवासःwith fasting / observing a fast
सोपवासः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस-उपवास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः—उपवासेन सह (सह-तत्पुरुष)
शुचिःpure
शुचिः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (कर्तुः)
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), ‘having become’
लिङ्गम्the liṅga (Śiva emblem)
लिङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
सम्पूरयेत्should fill/complete
सम्पूरयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+पूर् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
तिलैःwith sesame seeds
तिलैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतिल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन
यथाaccording to
यथा:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: ‘according to/as’)
विभवmeans/wealth
विभव:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुष-पूर्वपद-भाव (in compound)
सारेणin proportion/measure
सारेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; ‘सार’ = measure/essence; here: ‘in proportion’
यथाविभवसारेणaccording to one’s means
यथाविभवसारेण:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + विभव (प्रातिपदिक) + सार (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; समस्तपदम् अव्ययवत्—‘यथाविभवसारेण’ = यथाविभवम्/यथाशक्ति (according to one’s capacity)
गन्धपुष्पैःwith fragrances and flowers
गन्धपुष्पैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootगन्ध (प्रातिपदिक) + पुष्प (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (समाहार-द्वन्द्व), तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन
समर्चयेत्should worship
समर्चयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+अर्च् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Revā-tīrtha (Narmadā-associated Śiva-liṅga worship)

Type: kshetra

Listener: nareśvara (king)

Scene: A fasting devotee, bathed and pure, stands before a black stone Śiva-liṅga, pouring sesame seeds in a steady stream, then offering fragrant paste and fresh flowers in orderly upacāras.

M
Mārgaśīrṣa
K
Kṛṣṇa-pakṣa Aṣṭamī
Ś
Śiva-liṅga
T
Tilā (sesame)

FAQs

Devotion expressed through purity, restraint (fasting), and sincere worship according to capacity is upheld as powerful dharma.

Within the ongoing Sarpa-tīrtha māhātmya, the verse gives a time-bound Śaiva observance connected to the tīrtha’s merit.

Observe a fast on Mārgaśīrṣa kṛṣṇapakṣa aṣṭamī; maintain śauca (purity); offer sesame to the Śiva-liṅga; worship with fragrance and flowers as per one’s means.