Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 4

Devanagari script

मत्स्यः कूर्मो वराहश्च नरसिंहोऽथ वामनः । रामो रामश्च कृष्णश्च बुद्धः कल्किश्च ते दश

Transliteration

matsyaḥ kūrmo varāhaśca narasiṃho'tha vāmanaḥ | rāmo rāmaśca kṛṣṇaśca buddhaḥ kalkiśca te daśa

Translation

ماتسيا (Matsya)، وكورما (Kūrma)، وفاراهـا (Varāha)؛ ثم ناراسيمها (Narasiṃha) وفامانا (Vāmana)؛ وراما (Rāma) و(باراشو-)راما (Paraśu-Rāma)، وكريشنا (Kṛṣṇa)، وبوذا (Buddha)، وكالكي (Kalki) — هؤلاء هم العشرة (الأفاتارات).

Word by Word

• मत्स्यः: Matsya (Fish incarnation)
• मत्स्यः: Karta (Enumerated subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मत्स्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• कूर्मः: Kūrma (Tortoise incarnation)
• कूर्मः: Karta (Enumerated subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कूर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• वराहः: Varāha (Boar incarnation)
• वराहः: Karta (Enumerated subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वराह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Coordination/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चयबोधक/conjunction)

• नरसिंहः: Narasimha (Man-lion incarnation)
• नरसिंहः: Karta (Enumerated subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर + सिंह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष (नरः सिंह इव)

• अथ: then/next
• अथ: Sambandha (Sequencing/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय (अनन्तर/क्रमसूचक particle)

• वामनः: Vāmana (Dwarf incarnation)
• वामनः: Karta (Enumerated subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वामन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• रामः: Rāma
• रामः: Karta (Enumerated subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• रामः: Rāma (another Rāma)
• रामः: Karta (Enumerated subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (द्वितीय-रामः = परशुराम/बलराम-परम्परा अनुसार)

• च: and
• च: Sambandha (Coordination/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चयबोधक/conjunction)

• कृष्णः: Kṛṣṇa
• कृष्णः: Karta (Enumerated subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Coordination/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चयबोधक/conjunction)

• बुद्धः: Buddha
• बुद्धः: Karta (Enumerated subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बुद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• कल्किः: Kalki
• कल्किः: Karta (Enumerated subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कल्कि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Coordination/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चयबोधक/conjunction)

• ते: they
• ते: Karta (Predicate subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; निर्देश/अन्वय (demonstrative pronoun)

• दश: ten
• दश: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; (ते) इति विशेषण

Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya (context continues)

Skanda Dialogue

Listener: Audience; proximate dialogue involves Yudhiṣṭhira and a sage

Visual Art Cues

Scene: A compact litany of ten forms of Viṣṇu, suitable for a frieze or sequential panel: fish, tortoise, boar, man-lion, dwarf, Rāma, Paraśurāma, Kṛṣṇa, Buddha, Kalki.

Characters & Entities

• Matsya
• Kūrma
• Varāha
• Narasiṃha
• Vāmana
• Rāma
• Paraśurāma
• Kṛṣṇa
• Buddha
• Kalki

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The ten avatāras summarize divine interventions to protect dharma across cosmic and historical cycles.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The list supports the Jayavārāha tīrtha narrative; the immediate site context remains the Narmadā bank.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it provides a doctrinal frame for later praise and remembrance.