Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 22

Devanagari script

तेन बुद्धस्वरूपेण देवेन परमेष्ठिना । भविष्यति जगत्सर्वं मोहितं सचराचरम्

Transliteration

tena buddhasvarūpeṇa devena parameṣṭhinā | bhaviṣyati jagatsarvaṃ mohitaṃ sacarācaram

Translation

وبذلك الإله، الربّ الأعلى (باراميشثين)، حين يتخذ صورة بوذا، سيغدو العالم كلّه مُفتونًا مُضلَّلًا، بما فيه المتحرك والساكن.

Word by Word

• तेन: by him/thereby
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया, एकवचन; सर्वनाम

• बुद्धस्वरूपेण: in the form of Buddha
• बुद्धस्वरूपेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: बुद्ध-स्वरूप (प्रातिपदिक; बुद्ध + स्वरूप)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (बुद्धस्य स्वरूपम्)

• देवेन: by the god
• देवेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• परमेष्ठिना: by the Supreme Lord
• परमेष्ठिना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: परमेष्ठिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• भविष्यति: will become/will be
• भविष्यति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट् (Simple future), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• जगत्: the world
• जगत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सर्वम्: entire
• सर्वम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (जगत्)

• मोहितम्: deluded
• मोहितम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मुह् (धातु) → मोहित (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (जगत्)

• सचराचरम्: including moving and unmoving beings
• सचराचरम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स-चर-अचर (प्रातिपदिक; स + चर + अचर)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समाहार-द्वन्द्वः (चरं च अचरं च)

Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya (contextual attribution within the Revākhaṇḍa narration)

Skanda Dialogue

Listener: Yudhiṣṭhira (contextual)

Visual Art Cues

Scene: A vast cosmic scene: Buddha-form deity emanating a subtle veil of māyā over the world; beings—moving and unmoving—shown under a soft haze, symbolizing ‘mohitaṃ sacarācaram’.

Characters & Entities

• Parameṣṭhin (Supreme Lord)
• Buddha-svarūpa
• jagat

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It warns that mass confusion (moha) can arise even under powerful influences, so discernment and fidelity to dharma are essential.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None is named in this verse; the passage is part of a broader Revā Khaṇḍa discourse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a predictive statement about the world’s condition.