Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 4

पुनः पार्थ कलौ प्राप्ते तौ देवौ बलकेशवौ । वसुदेवकुले जातौ दुष्करं कर्म चक्रतुः

punaḥ pārtha kalau prāpte tau devau balakeśavau | vasudevakule jātau duṣkaraṃ karma cakratuḥ

ثمّ من جديد، يا بارثا، لمّا حلّ عصر كالي، تجلّى هذان الإلهيّان في صورة بالا وكيشافا؛ وُلدا في سلالة فاسوديفا، وأنجزا أعمالًا عسيرة المنال.

पुनःagain
पुनः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootपुनस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb)
पार्थO Pārtha (Arjuna)
पार्थ:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootपार्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन
कलौin the Kali age
कलौ:
Adhikaraṇa (Locative)
TypeNoun
Rootकलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7/अधिकरण), एकवचन
प्राप्तेhaving come/arrived
प्राप्ते:
Adhikaraṇa (Locative qualifier)
TypeAdjective
Rootप्र-आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; 'कलौ' इति पदस्य विशेषणम्
तौthose two
तौ:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), द्विवचन
देवौthe two gods
देवौ:
Karta (Subject apposition)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), द्विवचन; 'तौ' इति सर्वनामस्य अपपद-विशेषणम्
बलकेशवौBala and Keśava (Balarāma and Kṛṣṇa)
बलकेशवौ:
Karta (Subject apposition)
TypeNoun
Rootबल + केशव (प्रातिपदिके)
Formद्वन्द्वसमास, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), द्विवचन; 'तौ देवौ' इत्यस्य विशेषण/अपपदम्
वसुदेवकुलेin the family of Vasudeva
वसुदेवकुले:
Adhikaraṇa (Locative)
TypeNoun
Rootवसुदेव + कुल (प्रातिपदिके)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (वसुदेवस्य कुलम्), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
जातौborn
जातौ:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootजन् (धातु) → जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), द्विवचन; 'तौ' इत्यस्य विशेषणम्
दुष्करम्difficult
दुष्करम्:
Karma (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootदुष्कर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; 'कर्म' इत्यस्य विशेषणम्
कर्मdeed, act
कर्म:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
चक्रतुःthey did/performed
चक्रतुः:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद, परोक्षभूत/perfect), प्रथमपुरुष, द्विवचन

Mārkaṇḍeya

Listener: Pārtha (Arjuna)

Scene: A cosmic yuga-turning tableau: Viṣṇu’s radiance descending into the Yādava/Vasudeva lineage; Bala and Keśava as twin divine presences, with symbols of plough (hala) and conch/discus.

P
Pārtha (Arjuna)
B
Balarāma
K
Keśava (Kṛṣṇa)
V
Vasudeva
K
Kali Yuga

FAQs

The Purāṇic vision links ages through recurring divine embodiments, showing dharma’s protection across yugas.

The context continues the praise of the same tīrtha (Yojaneśvara) as a locus connected to multiple yuga-events and divine manifestations.

No direct ritual is prescribed here; the verse provides yuga-linked identification and the religious significance of divine lineage.