Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 15

Devanagari script

अग्नेरपत्यं प्रथमं सुवर्णं भूर्वैष्णवी सूर्यसुताश्च गावः । लोकास्त्रयस्तेन भवन्ति दत्ता यः काञ्चनं गां च भुवं च दद्यात्

Transliteration

agnerapatyaṃ prathamaṃ suvarṇaṃ bhūrvaiṣṇavī sūryasutāśca gāvaḥ | lokāstrayastena bhavanti dattā yaḥ kāñcanaṃ gāṃ ca bhuvaṃ ca dadyāt

Translation

يُسمّى الذهب أولاً نسلَ أغني (إله النار)، والأرضُ هي فايشنَفي، وتُقال الأبقار بناتِ الشمس. ومن يهب ذهباً وبقرةً وأرضاً فكأنما قدّم العوالم الثلاثة بميزان الثواب.

Word by Word

• अग्नेः: of Agni (fire-god)
• अग्नेः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन — genitive singular

• अपत्यम्: offspring/progeny
• अपत्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अपत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• प्रथमम्: first
• प्रथमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — adjective to अपत्यम्

• सुवर्णम्: gold
• सुवर्णम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुवर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — in apposition/list item

• भूः: earth/land
• भूः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — nominative singular

• वैष्णवी: Vaiṣṇavī (belonging to Viṣṇu)
• वैष्णवी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वैष्णवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — adjective to भूः

• सूर्य-सुताः: daughters of the Sun
• सूर्य-सुताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक) + सुत (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सूर्यस्य सुताः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय/coordination conjunction)

• गावः: cows
• गावः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — nominative plural

• लोकाः: worlds
• लोकाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• त्रयः: three
• त्रयः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — numeral adjective to लोकाः

• तेन: by that/thereby
• तेन: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन — instrumental singular

• भवन्ति: become/come to be
• भवन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लट् (वर्तमानकाल), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• दत्ताः: given/donated
• दत्ताः: Karta (Predicate/कर्तृसम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: दा (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — predicate adjective to लोकाः

• यः: who (he who)
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — relative pronoun (subject)

• काञ्चनम्: gold
• काञ्चनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काञ्चन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — accusative singular

• गाम्: a cow
• गाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — accusative singular

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय conjunction)

• भुवम्: land/earth
• भुवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — accusative singular

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय conjunction)

• दद्यात्: should give/would give
• दद्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Mārkaṇḍeya (deduced from immediate context continuing into 144.1)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīrtha (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Nṛpa (king)

Visual Art Cues

Scene: A didactic tableau: gold gleams like fire, the earth is shown as a goddess with Vaiṣṇava emblems, and a radiant cow is linked to the sun; a donor offers these gifts at a sacred riverbank while priests witness.

Characters & Entities

• Agni
• Viṣṇu (Vaiṣṇavī)
• Sūrya
• gold (suvarṇa)
• cow (go)
• land (bhū/bhuva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Certain gifts—gold, cow, and land—are praised as supremely meritorious and world-encompassing in spiritual fruit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse sits within the Revā Khaṇḍa tīrtha narrative; it highlights dāna as a key means of gaining tīrtha-born merit.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dāna of gold (suvarṇa), a cow (go), and land (bhū/bhuva).