Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 13

Devanagari script

ते पूज्यास्ते नमस्कार्यास्तेषां जन्म सुजीवितम् । ये नमन्ति जगत्पूज्यं देवं नारायणं हरिम्

Transliteration

te pūjyāste namaskāryāsteṣāṃ janma sujīvitam | ye namanti jagatpūjyaṃ devaṃ nārāyaṇaṃ harim

Translation

أولئك جديرون بالعبادة، جديرون بالتحية الخاشعة؛ وميلادهم مُحسنٌ مُوفَّق—الذين ينحنون لنارايانا، هاري، الإله المعبود في العالم كلّه.

Word by Word

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Pronoun, nominative plural

• पूज्याः: worthy of worship
• पूज्याः: Karta (Predicate/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पूज् (धातु)
• Form: यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — ‘to be worshipped’

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — repeated for emphasis

• नमस्कार्याः: worthy of salutation
• नमस्कार्याः: Karta (Predicate/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नमस् + कृ (धातु)
• Form: यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — ‘to be saluted’

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी, बहुवचन — Genitive plural

• जन्म: birth/life
• जन्म: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular

• सुजीवितम्: well-lived/blessed
• सुजीवितम्: Karta (Predicate/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु + जीवित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Predicate adjective qualifying जन्म

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — Relative pronoun

• नमन्ति: bow to
• नमन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नम् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन — they bow

• जगत्पूज्यम्: worshipped by the world
• जगत्पूज्यम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जगत् + पूज्य (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — ‘worshipped by the world’ (तृतीया-तत्पुरुष/कर्मधारयार्थ) qualifying देवं

• देवम्: the god
• देवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular

• नारायणम्: Nārāyaṇa
• नारायणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नारायण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Apposition to देवम्

• हरिम्: Hari
• हरिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Apposition to देवम्

Speaker

Mārkaṇḍeya (deduced from immediate context continuing into 144.1)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bala–Keśava/Nārāyaṇa-kṣetra on Revā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Devotees bowing before Nārāyaṇa (Bala–Keśava) while other pilgrims respectfully salute them; the scene emphasizes mutual reverence and the sanctity of a life devoted to Hari.

Characters & Entities

• Nārāyaṇa
• Hari

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A life becomes truly meaningful through humble devotion—bowing to Nārāyaṇa/Hari.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader Revā Khaṇḍa tīrtha context continues; the verse focuses on the devotional act rather than naming the site.

What ritualistic prescription is mentioned?

Namaskāra—bowing/saluting the Lord (Nārāyaṇa/Hari).