Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 7
Devanagari script
हस्त्यश्वरथसम्पन्नो धनाढ्योऽति प्रतापवान् । स्त्रीसहस्रस्य मध्यस्थः कुरुते राज्यमुत्तमम्
Transliteration
hastyaśvarathasampanno dhanāḍhyo'ti pratāpavān | strīsahasrasya madhyasthaḥ kurute rājyamuttamam
Translation
كان موفورًا بالفيلة والخيل والعربات، غزيرَ الثراء شديدَ البأس؛ تحيط به ألفُ امرأة، وهو يدبّر مُلكًا رفيعًا كريمًا.
Word by Word
हस्त्यश्वरथसम्पन्नःendowed with elephants, horses, and chariots
हस्त्यश्वरथसम्पन्नः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहस्ति (प्रातिपदिक) + अश्व (प्रातिपदिक) + रथ (प्रातिपदिक) + सम्पन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पद्/√पद्? here from सम्+√पद्/√पद् ‘to be endowed’)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुव्रीह्यर्थे विशेषणवत्—‘हस्त्यश्व-रथैः सम्पन्नः’ (endowed with elephants, horses, chariots)
धनाढ्यःwealthy
धनाढ्यः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootधन (प्रातिपदिक) + आढ्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘धनेन आढ्यः’
अतिvery
अति:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषण/उपसर्गार्थकः (very/exceedingly)
प्रतापवान्powerful/valorous
प्रतापवान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रतापवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; मतुप्-प्रत्ययान्त (possessing valor)
स्त्रीसहस्रस्यof a thousand women
स्त्रीसहस्रस्य:
Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे (सहस्र), षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘स्त्रीणां सहस्रम्’ (a thousand women)
मध्यस्थःstanding in the midst
मध्यस्थः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमध्य (प्रातिपदिक) + स्थ (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्था)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘मध्ये स्थितः’
कुरुतेhe rules/governs
कुरुते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट्-लकारः (वर्तमानकालः), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्
राज्यम्kingdom
राज्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
उत्तमम्excellent
उत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; राज्यम् इति विशेषणम्
Speaker
Mārkaṇḍeya
Visual Art Cues
Scene: A grand royal tableau: elephants, horses, chariots, treasury abundance, and the king in the midst of a vast inner court.
Characters & Entities
B
BhīṣmakaFAQs
Worldly sovereignty and prosperity form the stage for dharmic events; Purāṇas often contrast royal splendor with higher sacred destinies.
Not directly; it continues the background leading to the Rukmiṇī Tīrtha māhātmya.
None.