Mantra 37
Rishi: Yājñavalkya (traditional attribution); ultimately Ṛgvedic Agni-stotra provenance
Devata: Agni
Chandas: Tr̥ṣṭubh (approximate; the diction aligns with Ṛgvedic triṣṭubh-style cadence)
Samhita Patha (Devanagari)
अग्ने॒ सह॑स्व॒ पृत॑ना अ॒भिमा॑ती॒रपा॑स्य । दु॒ष्टर॒स्तर॒न्नरा॑ती॒र्वर्चो॑ धा य॒ज्ञवा॑हसि
Transliteration
agné sáhasva pṛ́tanā abhímātīr apā́syā | dúṣṭaras tárann arā́tīr várcō dhā yajñávāhasi
Translation
يا أَغْنِي، اغلبْ؛ وادفعِ المعاركَ والعداواتِ المُهاجِمة. يا من لا يُغلَب، عابرًا أعداءَ البُخل، أقمِ البهاءَ والمجدَ، يا حاملَ اليَجْنَا (القُربان المقدّس).
Padapatha (Word Analysis)
अग्ने । सहस्व । पृतनाः । अभि-मतीः । अप-आस्य । दुष्टरः । तरन् । अ-रातीः । वर्चः । धाः । यज्ञ-वाहसि ।
Word by Word
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि
सहस्वbe victorious / overcome
सहस्व:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootसह् (धातु) → सहस्व (लोट्)
पृतनाःbattles, hostile forces
पृतनाः:
कर्तृ (सहस्व इत्यस्य) / विषय
TypeNoun
Rootपृतना
अभिमातीःassaults, oppressions
अभिमातीः:
कर्म (अपास्य इत्यस्य)
TypeNoun
Rootअभिमाति
अपास्यhaving driven away / having cast off
अपास्य:
(पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootअप + अस् (धातु) → अपास्य
दुष्टरःhard to overcome
दुष्टरः:
कर्तृ (तरन् इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootदुष्टर (दुर् + तॄ/तॄ॒ ‘to cross’ से निष्पन्न विशेषण) अथवा दुर् + स्तॄ (व्युत्पत्त्यन्तर)
तरन्crossing over, overcoming
तरन्:
कर्तृ
TypeVerb
Rootतॄ (धातु) → तरन्
अरातीःenemies, hostile powers
अरातीः:
कर्म (तरन् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootअराति
वर्चःsplendour, lustre
वर्चः:
कर्म (धा इत्यस्य)
TypeNoun
Rootवर्चस्
धाplace, bestow
धा:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु) → धा
यज्ञवाहसिO bearer of the sacrifice
यज्ञवाहसि:
सम्बोधन
TypeNoun (compound epithet)
Rootयज्ञवाह (यज्ञ + वाह)
Entities Mentioned
A
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes