Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Rishi: Yājñavalkya-tradition; ‘aham’ style aligns with seerly self-assertion embedded in Yajus usage
Devata: Soma (with Bṛhaspati-lineage epithet); also implicitly Indra/indriya and the Devāḥ collectively
Chandas: Mixed: Yajus-prose opening with Ṛg-like metrical cola in the ‘aham’ section (triṣṭubh/jagatī-like cadence)

उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽसि॒ बृह॒स्पति॑सुतस्य देव सोम त॒ इन्दो॑रिन्द्रि॒याव॑त॒: पत्नी॑वतो॒ ग्रहाँ॑२ ऋध्यासम् । अ॒हं प॒रस्ता॑द॒हम॒वस्ता॒द्यद॒न्तरि॑क्षं॒ तदु॑ मे पि॒ताऽभू॑त् । अ॒हᳪ सूर्य॑मुभ॒यतो॑ ददर्शा॒हं दे॒वानां॑ पर॒मं गुहा॒ यत्

upayā́magṛhīto ’si bṛ́haspátisutasya deva soma te índor indriyā́vataḥ patnī́vato gráhān ṛdhyāsam | ahám parástād ahám avástād yád antárikṣaṃ tád u me pitā́ ’bhūt | aháṃ sū́ryam ubhayató dadarśa aháṃ devā́nāṃ paramáṃ guhā́ yát |

أنتَ مأخوذٌ بـ«أوباياما». يا سوما الإلهي، (يا ابنَ) بْرِهَسْبَتي؛ منك، أيها القَطْر «إندو» الموهوبُ قوةَ السيادة، ومن الجرعاتِ ذواتِ القرينات، لعلّي أبلغُ التمامَ والنجاح. أنا فوقُ، أنا تحتُ؛ وما كان الفضاءَ الأوسط، فذاك حقًّا صار أبي. أبصرتُ الشمسَ من الجانبين؛ وبلغتُ السرَّ الأسمى للآلهة في الغار (المستور).

उप-याम-गृहीतः असि । बृहस्पति-सुतस्य । देव । सोम । ते । इन्दोः । इन्द्रिय-आवत: । पत्नी-वत: । ग्रहान् । ऋध्यासम् । अहम् परस्तात् । अहम् अवस्तात् । यत् अन्तरिक्षम् । तत् उ मे पिता अभूत् । अहम् सूर्यम् उभयतः ददर्श । अहम् देवानाम् परम् गुहा यत् ।

उपयामगृहीतःtaken with the ‘upayāma’ formula
उपयामगृहीतः:
विशेषण (सम्बोधन ‘सोम’ का)
TypeAdjective
Rootउपयाम-गृहीत (प्रातिपदिक; √ग्रह् ‘ग्रहणे’ क्त)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस् ‘भुवि’
बृहस्पतिसुतस्यof Bṛhaspati’s son
बृहस्पतिसुतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootबृहस्पति-सुत (समास; प्रातिपदिक)
देवO god
देव:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सोमO Soma
सोम:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
तेyour
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम)
इन्दोःof the drop (Soma)
इन्दोः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
इन्द्रियावतःpossessed of Indra-like power
इन्द्रियावतः:
विशेषण (इन्दोः)
TypeAdjective
Rootइन्द्रियावत् (प्रातिपदिक)
पत्नीवतॊaccompanied by a wife (i.e., with consort/paired)
पत्नीवतॊ:
विशेषण (इन्दोः)
TypeAdjective
Rootपत्नीवत् (प्रातिपदिक)
ग्रहान्the cups/draughts (Soma-receptacles)
ग्रहान्:
कर्म
TypeNoun
Rootग्रह (प्रातिपदिक)
ऋध्यासम्may I prosper/succeed
ऋध्यासम्:
क्रिया
TypeVerb
Root√ऋध् ‘वृद्धौ/समृद्धौ’
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
परस्तात्from beyond / on the farther side
परस्तात्:
अधिकरण (देश)
TypeIndeclinable
Rootपरस्तात् (अव्यय)
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद्
अवस्तात्from below / beneath
अवस्तात्:
अधिकरण (देश)
TypeIndeclinable
Rootअवस्तात् (अव्यय)
यत्that which
यत्:
सम्बन्ध/उद्देश्य (यद्-तद् सम्बन्ध)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
अन्तरिक्षम्the mid-space, atmosphere
अन्तरिक्षम्:
कर्तृ/कर्म (सन्दर्भानुसार)
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
indeed
:
निपात (बल/अन्वय)
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
मेmy
मे:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद्
पिताfather
पिता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
अभूत्became / was
अभूत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√भू ‘सत्तायाम्’
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद्
सूर्यम्the Sun
सूर्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
उभयतःon both sides / from both directions
उभयतः:
अधिकरण (दिशा/पक्ष)
TypeIndeclinable
Rootउभयतः (अव्यय)
ददर्शsaw
ददर्श:
क्रिया
TypeVerb
Root√दृश् ‘दर्शने’
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद्
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
परमम्the highest
परमम्:
विशेषण (यत्/गुहा)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
गुहाthe hidden place / cave (secret)
गुहा:
कर्म (ददर्श)
TypeNoun
Rootगुहा (प्रातिपदिक)
यत्which
यत्:
सम्बन्ध (यद्-तद्/विशेष्य)
TypePronoun
Rootयद्
S
Soma
B
Bṛhaspati
I
Indra
S
Sūrya
D
Devāḥ (the Gods collectively)