Mantra 10
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Agni (patnīvat), with Tvaṣṭṛ; Prajāpati-identification
Chandas: Yajus (prose with svāhā)
Samhita Patha (Devanagari)
अग्ना३इ॒ पत्नी॑वन्त्स॒जूर्दे॒वेन॒ त्वष्ट्रा॒ सोमं॑ पिब॒ स्वाहा॑ । प्र॒जाप॑ति॒र्वृषा॑ऽसि रेतो॒धा रेतो॒ मयि॑ धेहि प्र॒जाप॑तेस्ते॒ वृष्णो॑ रेतो॒धसो॑ रेतो॒धाम॑शीय
Transliteration
agne patnī́vant sajū́r devéna tváṣṭrā sómaṃ piba svā́hā | prajā́patir vṛ́ṣā ’si retodhā́ reto máyi dhehi prajā́pates te vṛ́ṣṇo retodháso retodhā́m aśīya |
Translation
يا أغني، يا ذا القرينة، مع الإله تْفَشْتَر في وفاقٍ، اشرب السُّوما—سْفَاهَا! أنتَ بْرَجَابَتِي، الثورُ، واضعُ البِذار: فضعِ البِذارَ فيَّ. ومنكَ—أيها الثورُ، واضعُ البِذار لبْرَجَابَتِي—عساني أن أنالَ وديعةَ البِذار.
Padapatha (Word Analysis)
अग्ने । पत्नी-वन्त् । स-जूः । देवेन त्वष्ट्रा । सोमम् पिब । स्वाहा । प्रजापतिः । वृषा असि । रेतः-धा: । रेतः मयि धेहि । प्रजापतेः ते । वृष्णः । रेतः-धसः । रेतः-धाम् अशीय ।
Word by Word
अग्नाO (you two) Agni
अग्ना:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि
पत्नीवन्त्सजूःhaving wives; together/in concord
पत्नीवन्त्सजूः:
सम्बोधन
TypeAdjective
Rootपत्नीवत् + सजूः
देवेनwith the god
देवेन:
सह/साकं (सहकारक-भावः)
TypeNoun
Rootदेव
त्वष्ट्राwith Tvaṣṭṛ
त्वष्ट्रा:
सह/साकं (सहकारक-भावः)
TypeNoun
Rootत्वष्टृ
सोमम्Soma
सोमम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसोम
पिबdrink
पिब:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootपा (पिब)
स्वाहाsvāhā (oblation-call)
स्वाहा:
(यज्ञ-उद्गारः)
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा
प्रजापतिःPrajāpati
प्रजापतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootप्रजापति
वृषाa bull; virile one
वृषा:
कर्तृ (प्रजापतिः इत्यस्य विधेय-विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootवृषन्/वृषा
असिyou are
असि:
(सम्बन्ध/अस्तित्व-क्रिया)
TypeVerb
Rootअस्
रेतोधाःseed-placing; seed-bearer
रेतोधाः:
कर्तृ (वृषा असि इत्यस्य विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootरेतस् + धा (धातृ-प्रत्ययः → धा/धारिन्)
रेतःseed, semen
रेतः:
कर्म
TypeNoun
Rootरेतस्
मयिin me
मयि:
अधिकरण
TypePronoun
Rootअस्मद्
धेहिplace; deposit
धेहि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootधा
प्रजापतेःof Prajāpati
प्रजापतेः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootप्रजापति
तेyour
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद्
वृष्णःof the bull/virile one
वृष्णः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootवृषन्
रेतोधसःof the seed-placer
रेतोधसः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun/Adjective
Rootरेतोधस्
रेतोधाम्the seed-placer (one)
रेतोधाम्:
कर्म (आशीः-क्रियायाः)
TypeNoun/Adjective
Rootरेतोधा
अशीयmay I obtain/attain
अशीय:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअश् (अश्नुते/अश्नाति) → आशीर्लिङ् रूपम्
Entities Mentioned
A
Agni (patnīvat)T
TvaṣṭṛP
PrajāpatiRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes