Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 45

Rishi: Śukla-Yajurvedic Soma tradition (ṛṣi not specified in the excerpt).
Devata: Vācaspati / Viśvakarman (with dedicatory linkage to Indra).
Chandas: Ṛc-like (triṣṭubh-ish cadence), embedded in yajus usage.

वा॒चस्पतिं॑ वि॒श्वक॑र्माणमू॒तये॑ मनो॒जुवं॒ वाजे॑ अ॒द्या हु॑वेम । स नो॒ विश्वा॑नि॒ हव॑नानि जोषद्वि॒श्वश॑म्भू॒रव॑से सा॒धुक॑र्मा । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो॒ऽसीन्द्रा॑य त्वा वि॒श्वक॑र्मणे ए॒ष ते॒ योनि॒रिन्द्रा॑य त्वा वि॒श्वक॑र्मणे

vācáspatiṃ viśvákarmāṇam ūtáye manojúvaṃ vā́je adyá huvema | sá no víśvāni hávanāni joṣad viśváśambhū́r ávase sā́dhukarmā | upayā́magṛhīto ’sī́ndrāya tvā viśvákarmāṇe eṣá te yóniḥ índrāya tvā viśvákarmāṇe

لعونِنا، اليومَ في نيلِ القوّة، ندعو فَاتشَسْپَتِي، فيشْفَكَرْمَن، السريعَ كالفكر. فليَرضَ أن يقبل جميعَ دعواتِنا—هو المُفيضُ لكلِّ بركة، لعونِنا، الصانعُ الحَسَن. أُخذتَ بـ«أوباياما» لإندرا مع فيشْفَكَرْمَن: هذا هو رحمُك؛ لإندرا مع فيشْفَكَرْمَن.

वाचः-पतिम् । विश्व-कर्माणम् । ऊतये । मनः-जुवम् । वाजे । अद्य । हुवेम । सः । नः । विश्वानि । हवनानि । जोषत् । विश्व-शम्भूः । अवसे । साधु-कर्मा । उपयाम-गृहीतः । असि । इन्द्राय । त्वा । विश्व-कर्मणे । एषः । ते । योनिः । इन्द्राय । त्वा । विश्व-कर्मणे ।

वाचस्पतिम्Vācaspati (lord of speech)
वाचस्पतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवाचस्-पति (प्रातिपदिक)
विश्वकर्माणम्Viśvakarman (all-maker)
विश्वकर्माणम्:
कर्म
TypeNoun
Rootविश्वकर्मन् (प्रातिपदिक)
ऊतयेfor help/aid
ऊतये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootऊति (प्रातिपदिक)
मनोजुवम्swift as thought
मनोजुवम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootमनस्-जु (प्रातिपदिक) / मनोजुव (विशेषण)
वाजेin the contest/for the prize (vāja)
वाजे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
अद्यtoday/now
अद्य:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootअद्य
हुवेमmay we invoke
हुवेम:
क्रिया
TypeVerb
Root√ह्वे (ह्वयति/आह्वयति)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
नःfor us/our
नः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
विश्वानिall
विश्वानि:
कर्म
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
हवनानिinvocations/oblations (acts of calling)
हवनानि:
कर्म
TypeNoun
Rootहवन (प्रातिपदिक)
जोषत्may he accept/be pleased with
जोषत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√जुष्
विश्वशम्भूःall-auspicious one
विश्वशम्भूः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootविश्व-शम्भु (प्रातिपदिक)
अवसेfor protection/help
अवसे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअवस् (प्रातिपदिक)
साधुकर्माhe whose work is good/right
साधुकर्मा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसाधु-कर्मन् (प्रातिपदिक)
उपयामगृहीतःtaken with the upayāma-formula
उपयामगृहीतः:
कर्तृ (वाक्ये विशेषणरूपेण)
TypeParticiple
Rootउपयाम-गृहीत (कृदन्त; √ग्रह्, क्त)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस्
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
विश्वकर्मणेfor Viśvakarman
विश्वकर्मणे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootविश्वकर्मन् (प्रातिपदिक)
एषःthis
एषः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम)
तेyour
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
योनिःwomb/source/seat
योनिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
विश्वकर्मणेfor Viśvakarman
विश्वकर्मणे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootविश्वकर्मन् (प्रातिपदिक)
V
Vācaspati
V
Viśvakarman
I
Indra