Mantra 12
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Implicitly Soma and the liturgical powers (stotra/śastra); fruit-oriented invocation rather than a single named deity
Chandas: Yajus (prose formula)
Samhita Patha (Devanagari)
यस्ते॑ अश्व॒सनि॑र्भ॒क्षो यो गो॒सनि॒स्तस्य॑ त इ॒ष्टय॑जुष स्तु॒तसो॑मस्य श॒स्तोक्थ॒स्योप॑हूत॒स्योप॑हूतो भक्षयामि
Transliteration
yás te aśvasánir bhakṣó yó gósánis tásya te iṣṭíyajuṣaḥ stutásomasya śastóktasyópaḥūtasya úpaḥūto bhakṣayāmi
Translation
ذلك النصيبُ منك الذي هو نَيلُ الخيل، وذلك الذي هو نَيلُ البقر—من ذلك، منك—مما يتعلّق بـ«إِشْتي» و«يَجُس»، ومن السُّوما الممدوح، ومن «أُكْثا» المُتلى، ومن المدعوّ—وإذ قد دُعيتُ، آكلُه.
Padapatha (Word Analysis)
यः ते अश्व-सनिः भक्षः । यः गो-सनिः । तस्य ते । इष्टि-यजुषः । स्तुत-सोमस्य । शस्त-उक्थस्य । उप-हूतस्य । उप-हूतः । भक्षयामि ।
Word by Word
यःwho (that)
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof/for you
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अश्वसनिःthe ‘horse-winning’ (gain of horses)
अश्वसनिः:
Kartā
TypeNoun
Rootअश्वसनि (प्रातिपदिक; अश्व + सनि ‘प्राप्ति/लाभ’)
भक्षःfood; portion to be eaten
भक्षः:
Kartā
TypeNoun
Rootभक्ष (प्रातिपदिक)
यःwho (that)
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गोसनिःthe ‘cow-winning’ (gain of cows)
गोसनिः:
Kartā
TypeNoun
Rootगोसनि (प्रातिपदिक; गो + सनि)
तस्यof that
तस्य:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेto you
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इष्टयजुःthe chosen/fit Yajus-formula
इष्टयजुः:
Kartā
TypeNoun
Rootइष्टयजुस् (प्रातिपदिक; इष्ट ‘desired/approved’ + यजुस्)
स्तुतसोमस्यof the praised Soma
स्तुतसोमस्य:
Sambandha
TypeAdjective (used substantively)
Rootस्तुतसोम (प्रातिपदिक; स्तुत ‘praised’ + सोम)
शस्तोक्थस्यof the recited Uktha (chant/recitation)
शस्तोक्थस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootशस्तोक्थ (प्रातिपदिक; शस्त ‘recited’ + उक्त्थ)
उपाहूतस्यof the invoked/called-upon
उपाहूतस्य:
Sambandha
TypeParticiple
Rootउप-आ-हू (धातु) → उपाहूत (कृदन्त, क्त)
उपाहूतः(being) invoked
उपाहूतः:
Kartā
TypeParticiple
Rootउप-आ-हू (धातु) → उपाहूत (कृदन्त, क्त)
भक्षयामिI eat; I partake
भक्षयामि:
Kriyā
TypeVerb
Rootभक्ष् (धातु)
Entities Mentioned
S
SomaS
Stotra (praise/chant) as a liturgical powerŚ
Śastra/Uktha (recitation) as a liturgical powerI
Iṣṭi and Yajus (offering-form and formula)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes