Mantra 10
Rishi: Yājñavalkya-tradition (recensional)
Devata: Waters; Vāta (Wind); Yajatra powers (collective); Yajñapati (ritual lord)
Chandas: Yajus (integrative formula)
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒पां पे॒रुर॒स्यापो॑ दे॒वीः स्व॑दन्तु स्वा॒त्तं चि॒त्सद्दे॑वह॒विः । सं ते॑ प्रा॒णो वाते॑न गच्छता॒jसमङ्गा॑नि॒ यज॑त्रै॒: सं य॒ज्ञप॑तिरा॒शिषा॑
Transliteration
apā́ṃ pérur ásy ā́po devī́ḥ svàdantu svā́ttaṃ cit sád devahavíḥ | sáṃ te prāṇó vā́tena gacchatāt j-sam-aṅgā́ni yajátraiḥ | sáṃ yajñápatir āśíṣā ||
Translation
أنتَ الجاري في المياه؛ فلتُحَلِّ مياهُ الآلهةِ القُربانَ الإلهيَّ، وإن كان موضوعًا فحسب، فهو مُقَدَّمٌ على وجهٍ حسن. لِيَمْضِ نَفَسُكَ مع الرِّيح؛ ولْتُشَدَّ أعضاؤُكَ مع القوى المعبودة؛ ولْيُشَدَّ ربُّ اليَجْنَا (yajñapati) مع البركة (āśīṣ).
Padapatha (Word Analysis)
अ॒पाम् । पे॒रुः । अ॒सि । आपः॑ । दे॒वीः । स्व॑दन्तु । सु॒-आ॒त्तम् । चि॒त् । सत् । देव॒-ह॒विः । सम् । ते॑ । प्रा॒णः । वाते॑न । ग॒च्छ॒ता॒त् । jसम्-अङ्गा॑नि । यज॑त्रैः । सम् । य॒ज्ञप॑तिः । आ॒शिषा॑
Word by Word
अपाम्of the waters
अपाम्:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक) → आप्-
पेरुःhave become full/abundant
पेरुः:
Kartā (implicit subject: आपः)
TypeVerb
Rootपि/प्याय् (धातु; ‘to swell, be full/abundant’)
असिyou are
असि:
Kartā (implicit ‘त्वम्’)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
आपःthe waters
आपः:
Kartā
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक) → आप्-
देवीः(as) goddesses, divine
देवीः:
Kartā (apposition to आपः)
TypeNoun/Adjective
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
स्वदन्तुmay (they) be sweet/pleasant
स्वदन्तु:
Kartā (आपः देवीः)
TypeVerb
Rootस्वद् (धातु; ‘to be sweet/pleasant, relish’)
स्वात्तम्well-prepared / well-taken
स्वात्तम्:
Karma (as qualifier of offering)
TypeAdjective
Rootसु-आत्त (कृदन्त; आ-दा ‘to take’ → आत्त ‘taken’; सु- ‘well’)
चित्indeed, even
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय)
सत्being, existent; true
सत्:
Karma (as qualifier of offering)
TypeAdjective/Participle
Rootअस् (धातु) → सत् (वर्तमान कृदन्त/प्रत्यय)
देवहविःthe god-offering (oblation for the gods)
देवहविः:
Karma (that which is offered / the offering)
TypeNoun
Rootदेव + हविस् (समास; ‘offering for the gods’)
सम्together, completely
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
तेyour / for you
ते:
सम्बन्ध (your) / Sampradāna (for you) (contextual)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प्राणःbreath, vital force
प्राणः:
Kartā
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
वातेनwith/by the wind
वातेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootवात (प्रातिपदिक)
गच्छतात्let (it) go / may (it) proceed
गच्छतात्:
— (predicate of प्राणः)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
सम्together
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
अङ्गानिlimbs, members
अङ्गानि:
Karma (things to be ‘joined/collected’) / or Kartā in coordination
TypeNoun
Rootअङ्ग (प्रातिपदिक)
यजत्रैःby/with the worshipful (powers/means)
यजत्रैः:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootयजत्र (प्रातिपदिक; ‘worthy of worship/sacrificial’)
सम्together
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
यज्ञपतिःthe lord of the sacrifice
यज्ञपतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootयज्ञपति (समास; यज्ञ + पति)
आशिषाwith blessing, by benediction
आशिषा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootआशिस् (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
Ā
Āpaḥ (Waters)V
Vāta (Wind)Y
Yajatrāḥ (the worshipful powers)Y
Yajñapati (Lord of sacrifice)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes