Mantra 48
Rishi: Traditional attribution: Ṛṣi of Marut hymns (RV lineage); VS compilation transmitted under Yājñavalkya’s school
Devata: Maruts
Chandas: Triṣṭubh (by RV-parallel style; confirm by metrical scan in the VS pada tradition)
Samhita Patha (Devanagari)
ए॒ष व॒ स्तोमो॑ मरुत इ॒यं गीर्मा॑न्दा॒र्यस्य॑ मा॒न्यस्य॑ का॒रोः । एषा या॑सीष्ट त॒न्वे॒ व॒यां वि॒द्यामे॒षं वृ॒जनं॑ जी॒रदा॑नुम्
Transliteration
eṣá vaḥ stómo maruta iyáṃ gī́r māndāryásya mānyásya kāróḥ | eṣā́ yāsīṣṭa tanvé vayā́ṃ vidyā́meṣáṃ vṛjánaṃ jī́radānum ||
Translation
هٰذَا، يَا مَارُوت، هُوَ سْتُوتْرَا (تَرْنِيمَةُ الثَّنَاءِ) لَكُمْ؛ وَهٰذِهِ هِيَ غِيرْ (الأُغْنِيَةُ المُقَدَّسَةُ) لِلشَّاعِرِ المُوحَى إِلَيْهِ، لِلْمُنْشِدِ المُكَرَّمِ. بِهٰذَا اقْتَرِبُوا إِلَى ذَوَاتِنَا نَفْسِهَا؛ وَلْنَسْتَطِعْ بِعَوْنِكُمْ أَنْ نُبْصِرَ وَنَتَجَاوَزَ هٰذَا الضِّيقَ، وَنَفُوزَ بِعَطَاءٍ يَدُومُ إِلَى الشَّيْخُوخَةِ.
Padapatha (Word Analysis)
एषः । वः । स्तोमः । मरुतः । इयम् । गीः । मान्दार्यस्य । मान्यस्य । कारोः । एषा । यासीष्ट । तन्वे । वयाम् । विद्याम । एषम् । वृजनम् । जीरदानुम्
Word by Word
एषःthis (is)
एषः:
Kartā
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वःfor you / of you
वः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
स्तोमःhymn of praise
स्तोमः:
Kartā
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक)
मरुतःO Maruts
मरुतः:
(Address)
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
इयम्this
इयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गीःsong, hymn
गीः:
Kartā
TypeNoun
Rootगीर्/गिर् (प्रातिपदिक)
मान्दार्यस्यof the gladdening/joy-giving one
मान्दार्यस्य:
Sambandha
TypeAdjective
Rootमान्दार्य (प्रातिपदिक; विशेषण)
मान्यस्यof the worthy of honor
मान्यस्य:
Sambandha
TypeAdjective
Rootमान्य (प्रातिपदिक; विशेषण)
कारोःof the singer/poet
कारोः:
Sambandha
TypeNoun
Rootकारु (प्रातिपदिक)
एषाthis
एषा:
Kartā
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यासीष्टmay you go / you went (injunctive-aorist sense)
यासीष्ट:
(Predicate)
TypeVerb
Rootया (धातु)
तन्वेfor (your) body/self
तन्वे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
वयाम्weavings, works (of weaving/arranging)
वयाम्:
Karma
TypeNoun
Rootवय (प्रातिपदिक)
विद्यामmay we know
विद्याम:
(Predicate)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
एषम्this one / this (object)
एषम्:
Karma
TypeNoun
Rootएष (प्रातिपदिक)
वृजनम्enclosure, community; also struggle/hostile band (contextual)
वृजनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवृजन (प्रातिपदिक)
जीरदानुम्having long-flowing/aged streams (epithet)
जीरदानुम्:
Karma
TypeAdjective
Rootजीरदानु (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-विशेषण)
Entities Mentioned
M
MarutsRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes