Mantra 47
Rishi: Aśvin hymn seer-lineage (RV parallels); Śukla transmission via Mādhyandina
Devata: Aśvinau (Nāsatyā)
Chandas: Triṣṭubh (by cadence and RV-style diction)
Samhita Patha (Devanagari)
आ ना॑सत्या त्रि॒भिरे॑काद॒शैरि॒ह दे॒वेभि॑र्यातं मधु॒पेय॑मश्विना । प्रायु॒स्तारि॑ष्टं॒ नी रपा॑ᳪसि मृक्षत॒ᳪ सेध॑तं॒ द्वेषो॒ भव॑तᳪ सचा॒भुवा॑
Transliteration
ā́ nā́satyā tribhír ekādaśáir ihá devébhir yātaṃ madhupéyam aśvinā | prāyús tā́riṣṭaṃ ní rapā́ṃsi mṛkṣataṃ sédhataṃ dvéṣo bhavataṃ sacā́bhuvā
Translation
هَلُمّا إلى هنا، يا ناساتيا (Nāsatyas)، مع الآلهة الثلاثةِ أضعافِ الأحدَ عشر؛ هَلُمّا، يا أشفينان (Aśvins)، لِشُربِ الشرابِ المُعسَّل. امنحانا طولَ العمر ودوامًا غيرَ منقوص؛ امسحا الدَّنَس، وادفعا البغضاء، وكونا رفيقين مُلازمين لنا.
Padapatha (Word Analysis)
आ । नासत्या । त्रिभिः । एकादशैः । इह । देवेभिः । यातम् । मधुपेयम् । अश्विना । प्रायुः । तारिष्टम् । नि । रपांसि । मृक्षतम् । सेधतम् । द्वेषः । भवतम् । सचाभुवा
Word by Word
आhither; towards
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
नासत्याO Nāsatyas (Aśvins)
नासत्या:
Kartā (सम्बोधनार्थे देवतावाचक) / संबोधन-प्राय
TypeNoun
Rootनासत्य (प्रातिपदिक)
त्रिभिःwith three
त्रिभिः:
Karaṇa
TypeNumeral/Adjective
Rootत्रि (प्रातिपदिक)
एकादशैःwith eleven
एकादशैः:
Karaṇa
TypeNumeral/Adjective
Rootएकादश (प्रातिपदिक)
इहhere
इह:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootइह
देवेभिःwith the gods
देवेभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
यातम्come (you two)
यातम्:
—
TypeVerb
Rootया (धातु)
मधुपेयम्the honey-drink; sweet draught
मधुपेयम्:
Karma
TypeAdjective/Noun
Rootमधु-पेय (प्रातिपदिक; मधु + पेय)
अश्विनाO Aśvins
अश्विना:
Sambodhana
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
प्रायुः(may) life-force / lifetime
प्रायुः:
Kartā
TypeNoun
Rootप्र-आयुस् (प्रातिपदिक)
तारिष्टम्most-protecting; best-safeguarding (lit. ‘most saving/carrying across’)
तारिष्टम्:
—
TypeAdjective (Kṛdanta)
Rootतॄ (धातु) / तारिṣṭ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
नीdown; away (as preverb)
नी:
—
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग; वैदिक रूप ‘नी’)
रपांसिstains; defilements; impurities
रपांसि:
Karma
TypeNoun
Rootरपस् (प्रातिपदिक)
मृक्षतम्wipe off / cleanse (you two)
मृक्षतम्:
—
TypeVerb
Rootमृक्ष् (धातु)
सेधतम्ward off; repel (you two)
सेधतम्:
—
TypeVerb
Rootसिध्/सेध् (धातु; ‘to ward off, repel’)
द्वेषःhatred; hostility
द्वेषः:
Kartā
TypeNoun
Rootद्वेष (प्रातिपदिक)
भवताम्may it be / become for you two
भवताम्:
—
TypeVerb
Rootभू (धातु)
सचाभुवाO you two who are together/attendant; ever-accompanying
सचाभुवा:
Sambodhana
TypeAdjective (Kṛdanta)
Rootसचा (अव्यय) + भू (धातु) → भुव (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
Aśvinau (Nāsatyā)T
Trayaḥ-triṃśat Devāḥ (thrice-eleven gods)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes