Mantra 36
Rishi: Śukla-Yajurvedic ritual tradition (redactional attribution under Yājñavalkya).
Devata: Agni (and ‘the gods’ as consumers of havis)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
स॒द्यो जा॒तो व्य॑मिमीत य॒ज्ञम॒ग्निर्दे॒वाना॑मभवत् पुरो॒गाः । अ॒स्य होतु॑: प्र॒दिश्यृ॒तस्य॑ वा॒चि स्वाहा॑कृतᳪ ह॒विर॑दन्तु दे॒वाः
Transliteration
sadyó jātó vy àmimīta yajñám agnír devā́nām abhavat purogā́ḥ | asyá hotúḥ pradíśy ṛtásya vā́ci svā́hākṛtaṃ havír adantu devā́ḥ ||
Translation
يا أغني، ما إن وُلِدتَ حتى قِستَ اليَجْنَةَ ونظَّمتَها؛ فصرتَ مُتقدِّمَ الآلهة ورائدَهم. ووفقَ تعيينِ هذا الهوتَر، في كلامِ ṛta، فلتأكلِ الآلهةُ القُربانَ المُقَدَّمَ بلفظِ Svāhā.
Padapatha (Word Analysis)
स॒द्यः । जा॒तः । वि । अ॒मि॒मी॒त । य॒ज्ञम् । अ॒ग्निः । दे॒वाना॑म् । अ॒भ॒व॒त् । पु॒रः॒गाः । अ॒स्य । होतुः॑ । प्र॒दिश्य॑ । ऋ॒तस्य॑ । वा॒चि । स्वाहा॑कृतम् । ह॒विः । अ॒द॒न्तु । दे॒वाः
Word by Word
सद्यःimmediately, at once
सद्यः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootसद्यस् (अव्यय)
जातःborn
जातः:
Kartā
TypeVerb
Root√जन् (जायते) → जात (क्त)
विapart, forth (intensifier)
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
अमिमीतmeasured out, apportioned
अमिमीत:
Kartā
TypeVerb
Root√मा (मिमीते) / √मि (मिनोति) → अमिमीत
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
Karma
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sampradāna
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अभवत्became
अभवत्:
Kartā
TypeVerb
Root√भू (भवति) → अभवत्
पुरोगाःgoing in front, leader
पुरोगाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootपुरोग (प्रातिपदिक; पुरस् + √गम् → पुरोग)
अस्यof this (rite/one)
अस्य:
Sampradāna
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
होतुःof the Hotṛ (invoking priest)
होतुः:
Sampradāna
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक)
प्रदिश्यृतस्यof the duly directed/ordered (and) ritually correct
प्रदिश्यृतस्य:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootप्र + √दिश् (दिशति) → प्रदिष्ट; + √ऋ (ऋच्छति) → ऋत; समास/समुच्चय-भावः
वाor
वा:
—
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
वाचिin/with the speech (utterance)
वाचि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
स्वाहाsvāhā (offering-call)
स्वाहा:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/अव्यय; यज्ञीय-उद्गार)
कृतम्made, prepared
कृतम्:
Karma
TypeVerb
Root√कृ (करोति) → कृत (क्त)
हविःthe oblation
हविः:
Karma
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
अदन्तुlet (them) eat/consume
अदन्तु:
Kartā
TypeVerb
Root√अद् (अत्ति) → अदन्तु
देवाःthe gods
देवाः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
AgniV
Viśve Devāḥ (the gods collectively)H
Hotṛ (priestly function)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes