Mantra 41
Rishi: Yājñavalkya-tradition (general)
Devata: Indra (with a triad of Devīs as empowering agencies)
Chandas: Jagatī
Samhita Patha (Devanagari)
दे॒वीस्ति॒स्रस्ति॒स्रो दे॒वीर्व॑यो॒धसं॒ पति॒मिन्द्र॑मवर्धयन् । जग॑त्या॒ छन्द॑सेन्द्रि॒यᳪ शूष॒मिन्द्रे॒ वयो॒ दध॑द्वसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य व्यन्तु॒ यज॑
Transliteration
de·vīs tisrás tisró de·vīr vayo·dhásaṁ pátiṁ índram avardhayan | jagátyā́ chándasendriyáṁ śū́ṣam índre váyo dádhad vasu·váne vasu·dhéyasya vyántu yája
Translation
إنّ الإلهاتِ الثلاثَ—القوى الإلهيّةَ الثلاث—قد قوَّينَ إندرا سيِّدَهنّ، مُقيمَ القوّة. وبوزنِ جَغَتي ثبَّتنَ بأسَ إندرا؛ واضعاتٍ في إندرا شدّةً عارمةً وقوّةً، لاقتناءِ الخيرات، ولإرساءِ الثروة—فليُجْرِينَها إلى تمامِها: وأنتَ أقمِ اليَجْنَة.
Padapatha (Word Analysis)
दे॒वीः । ति॒स्रः । ति॒स्रः । दे॒वीः । अ॒व॒यो॒धस॑म् । पति॑म् । इन्द्र॑म् । अ॒व॒र्ध॒य॒न् । जग॑त्या । छन्द॑सा । इन्द्रि॒यम् । शूष॑म् । इन्द्रे॑ । वयः॒ । दध॑त् । वसु॒वने॑ । वसु॒धेय॑स्य । व्य॒न्तु॒ । यज॑
Word by Word
देवीःthe goddesses
देवीः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
तिस्रःthree
तिस्रः:
विशेषण (कर्तृसम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्यावाचक-प्रातिपदिक)
तिस्रःthree
तिस्रः:
विशेषण (कर्तृसम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्यावाचक-प्रातिपदिक)
देवीःthe goddesses
देवीः:
कर्तृ (समुच्चित)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
वयोधसम्vital strength / vigor
वयोधसम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवयोधस् (प्रातिपदिक; वयस् + धस्)
पतिम्lord
पतिम्:
कर्म (वयोधसम्-सम्बन्धी)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अवर्धयन्they increased / strengthened
अवर्धयन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootवृध् (धातु)
जगत्याwith the Jagatī (metre)
जगत्या:
करण (छन्दः-सम्बन्धी)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
छन्दसाby/with the metre
छन्दसा:
करण
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
इन्द्रियम्power / vigor
इन्द्रियम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
शूषम्strength / might
शूषम्:
कर्म (इन्द्रियम्-सम्बन्धी)
TypeNoun
Rootशूष (प्रातिपदिक)
इन्द्रेin Indra
इन्द्रे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वयःvitality / life-force
वयः:
कर्म
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
दधत्placing / bestowing
दधत्:
कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणरूपेण)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
वसुवनेin the winning of wealth / in the wealth-grove
वसुवने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootवसुवन (प्रातिपदिक)
वसुधेयस्यof the treasure / of the wealth-bestowal
वसुधेयस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootवसुधेय (प्रातिपदिक)
व्यन्तुlet them weave/spread (forth)
व्यन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootवी (धातु; वि + इ/ए)
यजsacrifice / worship
यज:
क्रिया
TypeVerb
Rootयज् (धातु)
Entities Mentioned
I
IndraT
Tisraḥ Devīḥ (Three Goddesses)C
Chandas (Jagatī)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes