Shukla Yajur Veda — Adhyaya 28, Mantra 42
Rishi: Yājñavalkya-tradition (general)
Devata: Indra; with Nārāśaṁsa as operative divine function
Chandas: Virāj
Samhita Patha (Devanagari)
दे॒वो नरा॒शᳪसो॑ दे॒वमिन्द्रं॑ वयो॒धसं॑ दे॒वो दे॒वम॑वर्धयत् । वि॒राजा॒ छन्द॑सेन्द्रि॒यᳪ रु॒पमिन्द्रे॒ वयो॒ दध॑द्वसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वेतु॒ यज॑
Transliteration
de·vó narā́śaṁso de·vám índraṁ vayo·dhásaṁ de·vó de·vám avardhayat | virā́jā́ chándasendriyáṁ rū́pam índre váyo dádhad vasu·váne vasu·dhéyasya vétu yája
Translation
الإله ناراشَمْسَةُ قوّى الإله إندرا، مُقيمَ القوّة والحياة. وبوزنِ «فيراج» (قوّى) بأسَ إندرا؛ واضعًا في إندرا الصورةَ والقوّة—لأجل نيلِ الخيرات، ولأجل تثبيتِ الثروة—فليظفرْ بها: قدِّمِ القربانَ (يَجْنَا)!
Padapatha (Word Analysis)
दे॒वः । नरा॒शंसः॑ । दे॒वम् । इन्द्र॑म् । वयः॒धस॑म् । दे॒वः । दे॒वम् । अ॒व॒र्ध॒य॒त् । वि॒राजा॑ । छन्द॑सा । इन्द्रि॒यम् । रु॒पम् । इन्द्रे॑ । वयः॒ । दध॑त् । वसु॒वने॑ । वसु॒धेय॑स्य । वेतु॑ । यज॑
Word by Word
देवःthe god
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
नराशंसःNarāśaṃsa (Agni as ‘praised by men’)
नराशंसः:
कर्तृ (देवः का विशेषण/समनाधिकरण)
TypeNoun (proper/epithet)
Rootनराशंस (प्रातिपदिक)
देवम्the god
देवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म (देवम् का विशेष्य)
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वयोधसम्strength-giving / bestowing vigor
वयोधसम्:
कर्म (इन्द्रम् का विशेषण)
TypeAdjective
Rootवयोधस् (प्रातिपदिक)
देवःthe god
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
देवम्the god
देवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अवर्धयत्increased, made grow
अवर्धयत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootवृध् (धातु)
विराजाVirāj (metre)
विराजा:
कर्तृ/विधेय-विशेषण (छन्दस्-सम्बन्धः)
TypeNoun (metre-name)
Rootविराज् (प्रातिपदिक)
छन्दसाby/with the metre
छन्दसा:
करण
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
ऐन्द्रियम्Indra’s, belonging to Indra
ऐन्द्रियम्:
कर्म (रूपम् का विशेषण)
TypeAdjective
Rootऐन्द्रिय (प्रातिपदिक; इन्द्र-सम्बन्धि)
रूपम्form, appearance
रूपम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
इन्द्रेin Indra
इन्द्रे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वयःvigor, vital power
वयः:
कर्म
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
दधत्placing, bestowing
दधत्:
कर्तृ (अवर्धयत्/वेतु इत्यादि क्रियायाः सह)
TypeVerb (participle)
Rootधा (धातु)
वसुवनेin the winning of wealth / in the wealth-gaining (rite)
वसुवने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootवसुवन (प्रातिपदिक)
वसुधेयस्यof the wealth-bestowal (rite/gift)
वसुधेयस्य:
सम्बन्ध (वसुवने का)
TypeNoun
Rootवसुधेय (प्रातिपदिक)
वेतुmay it/he obtain; may it come
वेतु:
क्रिया
TypeVerb
Rootवे (धातु)
यजworship! perform the sacrifice!
यज:
क्रिया (आह्वान/आज्ञा)
TypeVerb
Rootयज् (धातु)
Entities Mentioned
I
IndraN
NārāśaṁsaV
Virāj (Chandas)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes