Mantra 4
Rishi: Vājasaneyin tradition
Devata: Indra (with Vasus, Rudras, Ādityas as attendants)
Chandas: Yajus (formulaic)
Samhita Patha (Devanagari)
होता॒ यक्षद्ब॒र्हिषीन्द्रं॑ निषद्व॒रं वृ॑ष॒भं नर्या॑पसम् । वसु॑भी रु॒द्रैरा॑दि॒त्यैः सु॒युग्भि॑र्ब॒र्हिरास॑द॒द्वेत्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑
Transliteration
hótā yakṣad barhíṣéndraṁ niṣádvaraṁ vṛ́ṣabhaṁ naryā́pasam | vásubhī rudráir ādityáiḥ suyúgbhir barhír āsadat vétv ā́jyasya hótar yája
Translation
لِيَعْبُدِ الهوتْرُ إِندْرَا بِالْبَرْهِسِ—إِندْرَا خَيْرَ مَنْ يُجْلَسُ، الثَّوْرَ، ذَا العَمَلِ لِلنَّاسِ. مَعَ الفَسُو (Vasus) وَالرُّدْرَا (Rudras) وَالآدِتْيَا (Ādityas) حَسَنِيِ الاقْتِرَانِ، فَلْيَجْلِسْ عَلَى البَرْهِسِ؛ وَلْيَأْتِ إِلَى قُرْبَانِ السَّمْنِ المُصَفَّى. يَا هوتْرُ، قَدِّمِ اليَجْنَا!
Padapatha (Word Analysis)
होता यक्षत् । बर्हिषा । इन्द्रम् । निषद्वरम् । वृषभम् । नर्य-आपसम् । वसुभिः । रुद्रैः । आदित्यैः । सुयुग्भिः । बर्हिः । आसदत् । वेतु । आज्यस्य । होतः । यज
Word by Word
होताthe Hotṛ-priest
होता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहोतृ (√हु) प्रातिपदिक
यक्षत्let him worship / offer
यक्षत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√यज् (यक्ष्) धातु
बर्हिषिon the sacred grass (barhis)
बर्हिषि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootबर्हिस् प्रातिपदिक
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र प्रातिपदिक
निषद्वरम्the best of those who sit down (at the rite) / most excellent to be seated
निषद्वरम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootनिषद्वर (नि-√सद् + वर) प्रातिपदिक
वृषभम्the bull (mighty one)
वृषभम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवृषभ प्रातिपदिक
नर्यापसम्whose deeds are manly / heroic in action
नर्यापसम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootनर्यापस् (नर्य + आपस्) प्रातिपदिक
वसुभिःwith the Vasus
वसुभिः:
करण
TypeNoun
Rootवसु प्रातिपदिक
रुद्रैःwith the Rudras
रुद्रैः:
करण
TypeNoun
Rootरुद्र प्रातिपदिक
आदित्यैःwith the Ādityas
आदित्यैः:
करण
TypeNoun
Rootआदित्य प्रातिपदिक
सुयुग्भिःwith well-yoked (well-joined) ones
सुयुग्भिः:
करण
TypeAdjective
Rootसुयुग्भि (सु-युग्) प्रातिपदिक
बर्हिःthe barhis (sacrificial grass)
बर्हिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootबर्हिस् प्रातिपदिक
आसदत्let it be sat upon / let it seat (them)
आसदत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootआ-√सद् धातु
वेतुlet it convey / bring
वेतु:
क्रिया
TypeVerb
Root√वे (वेत्/वय्) धातु
आज्यस्यof ghee (clarified butter)
आज्यस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootआज्य प्रातिपदिक
होतरीin/at the Hotṛ (office/seat of the Hotṛ)
होतरी:
अधिकरण
TypeNoun
Rootहोतृ प्रातिपदिक
यजworship! / perform the offering!
यज:
क्रिया
TypeVerb
Root√यज् धातु
Entities Mentioned
I
IndraV
VasusR
RudrasĀ
ĀdityasRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes