Mantra 3
Rishi: Vājasaneyin tradition
Devata: Indra
Chandas: Yajus (formulaic)
Samhita Patha (Devanagari)
होता॑ यक्ष॒दिडा॑भि॒रिन्द्र॑मीडि॒तमा॒जुह्वा॑न॒मम॑र्त्यम् । दे॒वो दे॒वै: सवी॑र्यो॒ वज्र॑हस्तः पुरन्द॒रो वेत्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑
Transliteration
hótā yakṣad iḍā́bhir índram īḍitám ā́juhvānám ámartyam | devó deváiḥ savī́ryo vájra-hastaḥ purandaráḥ vétv ā́jyasya hótar yája
Translation
لِيَعْبُدِ الهوتْرُ إِندْرَا بِالإِḍāاتِ—إِندْرَا الأَشَدَّ مَدْحًا، المُسْتَدْعَى، الخَالِدَ؛ الإِلَهَ مَعَ الآلِهَةِ، ذَا بَأْسٍ حَقًّا، صَاحِبَ اليَدِ ذَاتِ الفَجْرَا (vajra)، هَادِمَ الحُصُونِ—فَلْيَأْتِ إِلَى قُرْبَانِ السَّمْنِ المُصَفَّى. يَا هوتْرُ، قَدِّمِ اليَجْنَا!
Padapatha (Word Analysis)
होता यक्षत् । इडाभिः । इन्द्रम् । ईडितम् । आजुह्वानम् । अमर्त्यम् । देवः । देवैः । सवीर्यः । वज्रहस्तः । पुरन्दरः । वेतु । आज्यस्य । होतः । यज
Word by Word
होताthe Hotṛ-priest
होता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहोतृ (√हु)
यक्षत्let (him) worship/sacrifice
यक्षत्:
कर्तृ-क्रिया
TypeVerb
Root√यज्
इडाभिःwith the Iḍās (invocations/offerings)
इडाभिः:
करण
TypeNoun
Rootइडा
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र
ईडितम्praised
ईडितम्:
विशेषण (कर्मणः)
TypeAdjective/Participle
Rootईडित (√ईड्/√ईळ्)
आtowards, hither
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ
जुह्वानम्offering/uttering oblations
जुह्वानम्:
विशेषण (इन्द्रम्)
TypeParticiple
Rootजुह्वान (√हु)
अमर्त्यम्immortal
अमर्त्यम्:
विशेषण (इन्द्रम्)
TypeAdjective
Rootअमर्त्य
देवःthe god
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव
देवैःwith the gods
देवैः:
सह/करण
TypeNoun
Rootदेव
सवीर्यःpossessing good/true valor
सवीर्यः:
विशेषण (देवः)
TypeAdjective
Rootसवीर्य
वज्रहस्तःwhose hand holds the thunderbolt
वज्रहस्तः:
विशेषण (देवः)
TypeNoun/Adjective
Rootवज्रहस्त
पुरन्दरःfort-destroyer
पुरन्दरः:
विशेषण (देवः)
TypeNoun
Rootपुरन्दर
वेतुlet him know/attain; let him come
वेतु:
कर्तृ-क्रिया
TypeVerb
Root√विद् (वेत्/वेतु) / √इ (वेतु इति वैदिक-रूपम्)
आज्यस्यof the ghee
आज्यस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootआज्य
होतरिin/at the Hotṛ (i.e., at the Hotṛ’s station)
होतरि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootहोतृ
यजsacrifice (you)!
यज:
आज्ञा-क्रिया
TypeVerb
Root√यज्
Entities Mentioned
I
IndraI
Iḍā(s)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes