Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 25

Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla Yajurveda school attribution; specific ṛṣi not marked in the input)
Devata: Tanūnapāt/Agni identified with Indra-power (indriya) in the ājya context
Chandas: Uṣṇih

होता॑ यक्ष॒त्तनू॒नपा॑तमु॒द्भिदं॒ यं गर्भ॒मदि॑तिर्द॒धे शुचि॒मिन्द्रं॑ वयो॒धस॑म् । उ॒ष्णिहं॒ छन्द॑ इन्द्रि॒यं दि॑त्य॒वाहं॒ गां वयो॒ दध॒द्वेत्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑

hótā yákṣat tanūnapātam udbhídaṃ yáṃ gárbham áditiḥ dadhé śucím índraṃ vayodhásam | uṣṇíhaṃ chánda indriyáṃ dityavāháṃ gā́ṃ váyo dádhad vétv ā́jyasya hótar yája

لِيُقِمِ الهوتَرُ العبادةَ لتَنُونَپاتَ، المُنْبَثِقِ المُفَجِّرِ؛ لذلك الجنينِ الذي أودَعَتْهُ أَدِيتِي—النقيَّ، إِندْرَا، واهِبَ قُوَّةِ الحَيَاةِ. أُشْنِهِي هو الوزنُ؛ وهنا بأسُ إِندْرَا: مُنْعِمًا بالبقرِ وبالقُوَّةِ، فَلْيَأْتِ إلى السَّمْنِ المُقَدَّسِ؛ يا هوتَرُ، قَرِّبِ القُرْبَانَ!

होता । यक्षत् । तनूनपातम् । उद्भिदम् । यम् । गर्भम् । अदितिः । दधे । शुचिम् । इन्द्रम् । वयोधसम् । उष्णिहम् । छन्दः । इन्द्रियम् । दित्यवाहम् । गाम् । वयः । दधत् । वेतु । आज्यस्य । होतः । यज

होताthe Hotṛ priest
होता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक) < √हु (जुहोति) ‘आह्वाने/यज्ञे’
यक्षत्may he worship/sacrifice
यक्षत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√यज् (यष्टुम्) ‘देवपूजासंगतिकरणदानेषु’
तनूनपातम्Tanūnapāt (a deity)
तनूनपातम्:
कर्म
TypeNoun
Rootतनूनपात् (प्रातिपदिक)
उद्भिदम्the ‘piercer/bursting forth’ (epithet)
उद्भिदम्:
कर्म
TypeNoun
Rootउद्भिद् (प्रातिपदिक) < उद्-√भिद् ‘भेदने’
यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गर्भम्embryo; womb-child
गर्भम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
अदितिःAditi
अदितिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक)
दधेhas placed/has set
दधे:
क्रिया
TypeVerb
Root√धा (दधाति) ‘धारणे/स्थापने’
शुचिम्pure, bright
शुचिम्:
विशेषण (कर्मणः)
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वयोधसम्strength-increasing; life-giving
वयोधसम्:
विशेषण (इन्द्रस्य)
TypeAdjective
Rootवयोधस् (प्रातिपदिक) (वयस् + धस्) शक्तिवर्धक/बलवर्धक-इत्यर्थे
उष्णिहम्Uṣṇih (metre)
उष्णिहम्:
कर्म (उक्त/गृहीत-छन्दः)
TypeNoun
Rootउष्णिह् (प्रातिपदिक) (छन्दोनाम)
छन्दःmetre; sacred measure
छन्दः:
कर्तृ/विधेय (सम्बन्ध-वाक्ये)
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
इन्द्रियम्vigour; power
इन्द्रियम्:
विशेषण/विधेय
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
दित्यवाहम्carrying/bringing (the) Diti(-born); dityavāha (epithet)
दित्यवाहम्:
विशेषण (इन्द्रस्य/देवतायाः)
TypeAdjective
Rootदित्यवाह (प्रातिपदिक) (दिति/दित्य + वाह) ‘वहति’ इत्यर्थे
गाम्cow; ray; earth (go)
गाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
वयःvitality; life; strength
वयः:
कर्म
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
दधत्placing; bestowing
दधत्:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeVerb
Root√धा (दधाति) ‘धारणे’
एतुlet him come/go
एतु:
क्रिया
TypeVerb
Root√इ (एति) ‘गत्यर्थे’
आज्यस्यof ghee
आज्यस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootआज्य (प्रातिपदिक)
होतरीin/at the Hotṛ (office); at the Hotṛ
होतरी:
अधिकरण
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक)
यजworship! sacrifice!
यज:
क्रिया
TypeVerb
Root√यज् (यजति) ‘देवपूजासंगतिकरणदानेषु’
T
Tanūnapāt (Agni)
A
Aditi
I
Indra (as indriya)