Mantra 14
Rishi: Soma liturgical tradition.
Devata: Uṣas and Nakta; Indra; Daivīr Viśaḥ (divine communities).
Chandas: Yajus/prose with dual imperatives.
Samhita Patha (Devanagari)
दे॒वी उ॒षासा॒नक्तेन्द्रं॑ य॒ज्ञे प्र॑य॒त्य॒ह्वेताम् । दैवी॒र्विश॒: प्राया॑सिष्टा॒ᳪ सुप्री॑ते॒ सुधि॑ते वसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वीतां॒ यज॑
Transliteration
devī́ uṣásā nákte índraṃ yajñé práyati ahvetām | daivī́r víśaḥ prāyāsiṣṭā́ṃ suprī́te sudhíte vasuváne vasudhেয়asya vītā́ṃ yája
Translation
لِتَدْعُ الإلهتان أُوشاس (الفجر) ونَكْتَا (الليل) إندرا في مسير اليَجْنَة المتقدّم. ولْتَتَقَدَّمِ الجموعُ الإلهيّة—راضيةً حسنةَ النيّة—في نيلِ الخيرات، لاقتناءِ الكنوز؛ ولْيَتَمَتَّعوا (بالقُربان): أَقِيمُوا اليَجْنَة!
Padapatha (Word Analysis)
देवी । उषासा । नक्ते । इन्द्रम् । यज्ञे । प्रयति । अह्वेताम् । दैवीः । विशः । प्रायासिष्टाम् । सुप्रीते । सुधिते । वसुवने । वसुधेयस्य । वीताम् । यज ।
Word by Word
देवीthe two divine (goddesses)
देवी:
Kartā
TypeAdjective
Rootदेवी (प्रातिपदिक) < देव
उषासाDawn (as a pair: dawns)
उषासा:
Kartā
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
नक्तेNight (as a pair: nights)
नक्ते:
Kartā
TypeNoun
Rootनक्त (प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
यज्ञेin the sacrifice
यज्ञे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
प्रयतिat the (ritual) effort/setting-in-motion
प्रयति:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootप्रयति (प्रातिपदिक) < √यत् (यतँ प्रयत्ने) / यतिः
अह्वेताम्let the two call/invoke
अह्वेताम्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√ह्वे (ह्वेञ् आह्वाने) + आ
दैवीःdivine
दैवीः:
Kartā
TypeAdjective
Rootदैवी (प्रातिपदिक) < देव
विशःthe clans/peoples
विशः:
Kartā
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
(सम्बन्धक)
TypeIndeclinable
Rootप्र
आसिष्टsit down / take your seats
आसिष्ट:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√आस् (आसँ उपवेशने/आसने) / (वेद.) √अस्?; here: आ + √आस्
सुप्रीतेO you two well-pleased
सुप्रीते:
Sambodhana
TypeAdjective
Rootसुप्रीत (प्रातिपदिक) < सु + √प्री (प्रीञ् तर्पणे/प्रीतौ)
सुधितेO you two well-disposed / well-set
सुधिते:
Sambodhana
TypeAdjective
Rootसुधित (प्रातिपदिक) < सु + √धा (धाञ् धारणे) / धित
वसुवनेin the wealth-grove / in the place of riches
वसुवने:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootवसुवन (प्रातिपदिक) < वसु + वन
वसुधेयस्यof the wealth-bestowal / of the treasure
वसुधेयस्य:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootवसुधेय (प्रातिपदिक) < वसु + धेय
वीताम्let the two come / accept (our offering)
वीताम्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√वी (वी गतिव्याप्त्योः) / (वेद.) √वी (वीञ् वरणे) ; here as imperative ‘come/accept’
यजworship / perform sacrifice
यज:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√यज् (यजँ देवपूजासंगतिकरणदानेषु)
Entities Mentioned
U
Uṣas (Dawn)N
Naktā/Rātri (Night)I
IndraD
Daivīr Viśaḥ (Divine communities)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes