Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Bṛhaspati
Chandas: Triṣṭubh-like ṛc portion followed by yajus refrain (graha formula)

बृह॑स्पते॒ अति॒ यद॒र्यो अर्हा॑द् द्यु॒मद्वि॒भाति॒ क्रतु॑म॒ज्जने॑षु । यद्दी॒दय॒च्छव॑स ऋतप्रजात॒ तद॒स्मासु॒ द्रवि॑णं धेहि चि॒त्रम् । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽसि॒ बृह॒स्पत॑ये त्वै॒ष ते॒ योनि॒र्बृह॒स्पत॑ये त्वा

bṛ́haspate áti yád aryó árhād dyumád vibhā́ti krátum aj jáneṣu | yád dī́dayac chávasa ṛtaprajāta tád asmā́su dráviṇaṃ dhehi citrám | upayā́magṛhīto ’si bṛ́haspátaye tvā́ eṣá te yóniḥ bṛ́haspátaye tvā́

يا بْرِهَسْپَتي، إنَّ ما يتلألأ—متجاوزًا استحقاقَ المستحقّ—بهاءً، ومشورةً نافذةً بين الناس؛ وما وُلِد من Ṛta (النظام الحقّ) فأوقدتَه بقوّتك—فاجعلْ فينا ذلك الكنزَ المتنوّع العجيب. أُخِذتَ بصيغة الأُپَياما (Upayāma)؛ أنتَ لِبْرِهَسْپَتي. هذا مَهدُك/رَحِمُك؛ لِبْرِهَسْپَتي أنتَ.

बृह॑स्पते । अति॑ । यत् । अ॒र्यः । अर्हा॑त् । द्यु॒मत् । वि॒भाति॑ । क्रतु॑म् । अ॒त् । जने॑षु । यत् । दी॒दय॑त् । शव॑सः । ऋ॒त॒-प्र॒जा॒त॒ । तत् । अ॒स्मासु॑ । द्रवि॑णम् । धे॒हि । चि॒त्रम् । उ॒प॒या॒म-गृ॑हीतः । अ॒सि । बृह॒स्पत॑ये । त्वा । ए॒षः । ते॒ । योनि॑ः । बृह॒स्पत॑ये । त्वा

बृहस्पतेO Bṛhaspati
बृहस्पते:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootबृहस्पति- (प्रातिपदिक)
अतिbeyond, exceedingly
अति:
उपसर्ग/क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअति (अव्यय)
यत्that which
यत्:
सम्बन्ध/अन्वय (यत्-तत्)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अर्यःthe noble man (Arya)
अर्यः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअर्य- (प्रातिपदिक)
अर्हात्has deserved/was worthy
अर्हात्:
क्रिया
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
द्युमत्bright, splendid
द्युमत्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootद्यु-मत् (प्रातिपदिक)
विभातिshines forth
विभाति:
क्रिया
TypeVerb
Rootभा (धातु)
क्रतुमत्endowed with resolve/ritual power
क्रतुमत्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootक्रतु-मत् (प्रातिपदिक)
जनेषुamong the people
जनेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootजन- (प्रातिपदिक)
यत्that which
यत्:
सम्बन्ध/अन्वय (यत्-तत्)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दीदयत्made to shine / caused to blaze
दीदयत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootदीद्/दीदी (धातु; तीव्र-दीप्तौ) अथवा √दीप् (दीप्तौ) का वैदिक-रूप
शवसःof strength, of might
शवसः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootशवस्- (प्रातिपदिक)
ऋतप्रजातO truth-born / born of ṛta
ऋतप्रजात:
सम्बोधन
TypeAdjective
Rootऋत-प्रजात- (समास-प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
सम्बन्ध/अन्वय (यत्-तत्)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्मासुin us, among us
अस्मासु:
अधिकरण
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्रविणम्wealth, treasure
द्रविणम्:
कर्म
TypeNoun
Rootद्रविण- (प्रातिपदिक)
धेहिplace, bestow
धेहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा (धातु)
चित्रम्bright, excellent, wondrous
चित्रम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootचित्र- (प्रातिपदिक)
उपयामगृहीतःtaken with the upayāma-formula (ritually received)
उपयामगृहीतः:
विशेषण (यजमान-सम्बन्धि सोमः/हविः)
TypeParticiple/Adjective
Rootउप-याम-गृहीत- (कृदन्त; समास)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
बृहस्पतयेfor Bṛhaspati
बृहस्पतये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootबृहस्पति- (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एषःthis
एषः:
कर्तृ/निर्देशक
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेyour
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
योनिःwomb, seat, source (resting-place)
योनिः:
कर्तृ/प्रत्यय (इदम्-निर्देश)
TypeNoun
Rootयोनि- (प्रातिपदिक)
बृहस्पतयेfor Bṛhaspati
बृहस्पतये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootबृहस्पति- (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
B
Bṛhaspati
Ṛta (Order)