Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Rishi: Yājñavalkya (traditional)
Devata: Pūṣan, Apas (Waters), and various creature/ailment classes as bandhu terms
Chandas: Yajus (prose formula)

पू॒षणं॑ वनि॒ष्ठुना॑ऽन्धा॒हीन्त्स्थू॑लगु॒दया॑ स॒र्पान्गुदा॑भिर्वि॒ह्रुत॑ आ॒न्त्रैर॒पो व॒स्तिना॒ वृष॑णमा॒ण्डाभ्यां॒ वाजि॑न॒ᳪ शेपे॑न प्र॒जाᳪ रेत॑सा॒ चाषा॑न् पि॒त्तेन॑ प्रद॒रान् पा॒युना॑ कू॒श्माञ्छ॑कपिण्डैः

pū́ṣaṇaṃ vaniṣṭhúnā ’ndhāhī́nt sthū́la-gudáyā sarpā́n gudā́bhir víhruta ā́ntraiḥ apó vástinā vṛ́ṣaṇam āṇḍā́bhyām vā́jinaṃ śépena prajā́ṃ rétasā cā́ṣān píttena pradarā́n pāyúnā kūṣmā́ñ śakapiṇḍaíḥ

وبالمثانة يُسند بوشَن (Pūṣan)؛ وبالجزء الغليظ العجيزة تُسند الحيّات العمياء؛ وبالعجيزتين تُسند الحيّات؛ وبالأمعاء تُسند الكائنات المتلوّية؛ وبالمثانة تُسند المياه؛ وبالخصيتين يُسند الفحلُ القويّ؛ وبالذَّكَر يُسند الجواد؛ وبالمَنيّ تُسند الذرّية؛ وبالصفراء تُسند القروحُ المُمزِّقة؛ وبالدُّبر تُسند القِرَعُ، مع كُتَلِ العَذِرة.

पूषणम् । वनिष्ठुना । अन्धाहीन् । स्थूल-गुदया । सर्पान् । गुदाभिः । विह्रुतः । आन्त्रैः । अपः । वस्तिना । वृषणम् । अण्डाभ्याम् । वाजिनम् । शेपेन । प्रजाम् । रेतसा । चाषान् । पित्तेन । प्रदरान् । पायुना । कूष्मान् । शक-पिण्डैः

पूषणम्Pūṣan (the deity), as object
पूषणम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपूषन् (प्रातिपदिक)
वनिष्ठुनाwith a wooden implement/club (vaniṣṭhu)
वनिष्ठुना:
करण
TypeNoun
Rootवनिष्ठु (प्रातिपदिक)
अन्धाःthe blind (persons)
अन्धाः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootअन्ध (प्रातिपदिक)
towards; unto
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
हिःindeed; for
हिः:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
इन्(Vedic particle, emphatic)
इन्:
TypeIndeclinable
Rootइन् (निपात; वैदिक)
स्थूलगुदयाःthose having thick anus (coarse-bodied)
स्थूलगुदयाः:
कर्तृ
TypeAdjective (bahuvrīhi, used substantively)
Rootस्थूलगुद (प्रातिपदिक; स्थूल + गुद)
सर्पान्serpents
सर्पान्:
कर्म
TypeNoun
Rootसर्प (प्रातिपदिक)
गुदाभिःwith the anuses
गुदाभिः:
करण
TypeNoun
Rootगुद (प्रातिपदिक)
विह्रुतःdragged out; pulled apart
विह्रुतः:
कर्तृ
TypeParticiple
Rootवि-हृ (धातु) / विहृत (कृदन्त)
आन्त्रैःwith the intestines
आन्त्रैः:
करण
TypeNoun
Rootआन्त्र (प्रातिपदिक)
अपःwaters
अपः:
कर्म
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
वस्तिनाwith the bladder
वस्तिना:
करण
TypeNoun
Rootवस्ति (प्रातिपदिक)
वृषणम्the testicle(s)
वृषणम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवृषण (प्रातिपदिक)
अण्डाभ्याम्with the two eggs/testes
अण्डाभ्याम्:
करण
TypeNoun
Rootअण्ड (प्रातिपदिक)
वाजिनम्the vigorous one; the steed/strong one
वाजिनम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक)
शेपेनwith the penis
शेपेन:
करण
TypeNoun
Rootशेप (प्रातिपदिक)
प्रजाम्offspring; progeny
प्रजाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
रेतसाwith semen
रेतसा:
करण
TypeNoun
Rootरेतस् (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
आशान्hopes; desires
आशान्:
कर्म
TypeNoun
Rootआशा (प्रातिपदिक)
पित्तेनwith bile
पित्तेन:
करण
TypeNoun
Rootपित्त (प्रातिपदिक)
प्रदरान्discharges/fluxes; ailments (pradara)
प्रदरान्:
कर्म
TypeNoun
Rootप्रदर (प्रातिपदिक)
पायुनाwith the rectum/anus
पायुना:
करण
TypeNoun
Rootपायु (प्रातिपदिक)
कूष्मान्gourds/pumpkins
कूष्मान्:
कर्म
TypeNoun
Rootकूष्म (प्रातिपदिक)
शकपिण्डैःwith dung-balls; fecal lumps
शकपिण्डैः:
करण
TypeNoun
Rootशकपिण्ड (प्रातिपदिक; शक + पिण्ड)
P
Pūṣan
Ā
Āpas (Waters)
V
Vṛṣan (the Virile One)