Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Rishi: Yājñavalkya (traditional)
Devata: Maruts, Viśve Devāḥ, Rudras, Ādityas, Vāyu, Agni-Soma, Indra-Bṛhaspati, Mitra-Varuṇa
Chandas: Yajus (prose formula)

म॒रुता॑ᳪ स्कन्धा॒ विश्वे॑षां दे॒वानां॑ प्रथ॒मा कीक॑सा रु॒द्राणां॑ द्वि॒तीया॑ऽऽदि॒त्यानां॑ तृ॒तीया॑ वा॒योः पुच्छ॑म॒ग्नीषोम॑यो॒र्भास॑दौ॒ क्रुञ्चौ॒ श्रोणि॑भ्या॒मिन्द्रा॒बृह॒स्पती॑ ऊ॒रुभ्यां॑ मि॒त्रावरु॑णाव॒ल्गाभ्या॑मा॒क्रम॑णᳪ स्थू॒राभ्यां॒ बलं॒ कुष्ठा॑भ्याम्

marútāṃ skándhā víśveṣāṃ devā́nāṃ prathamā́ kī́kasā rudrā́ṇāṃ dvitī́yā ādityā́nāṃ tṛtī́yā vāyóḥ púccham agnīṣómayoḥ bhā́sadāu kruñcáu śróṇibhyām indrā́-bṛ́haspatī ūrúbhyāṃ mitrā́-varuṇāv algā́bhyām ā́kramaṇaṃ sthūrā́bhyām bálaṃ kúṣṭhābhyām

الماروتُ هما الكتفان؛ ومن بين جميع الآلهة يكون (ذلك) أولَ إطارٍ من فقرات الظهر؛ ومن بين الرودرا الثاني؛ ومن بين الآديتيا الثالث؛ وفايو هو الذيل؛ وأغني وسوما هما اللامعان، كأنهما كُرْنُجان؛ وعند الوركين إندرا وبْرِهَسْبَتي؛ وعند الفخذين مِترا وفَرونا؛ وبالعضوين الغليظين تكون الخُطوة (المسير)؛ وبالعضوين الصُّلبين تكون القوّة؛ وبالعظمين الساقيين يكون السَّنَد.

मरुताम् । स्कन्धाः । विश्वेषाम् । देवानाम् । प्रथमा । कीकसा । रुद्राणाम् । द्वितीया । आदित्यानाम् । तृतीया । वायोः । पुच्छम् । अग्नीषोमयोः । भासदौ । क्रुञ्चौ । श्रोणिभ्याम् । इन्द्रा-बृहस्पती । ऊरुभ्याम् । मित्रा-वरुणौ । अल्गाभ्याम् । आ-क्रमणम् । स्थूराभ्याम् । बलम् । कुष्ठाभ्याम्

मरुताम्of the Maruts
मरुताम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
स्कन्धाः(are) the shoulders
स्कन्धाः:
कर्तृ/विधेय (predicative nominative)
TypeNoun
Rootस्कन्ध (प्रातिपदिक)
विश्वेषाम्of all
विश्वेषाम्:
सम्बन्ध
TypeAdjective
Rootविश्व (सर्वनाम-विशेषण प्रातिपदिक)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
प्रथमाthe first
प्रथमा:
कर्तृ/विधेय (agreeing with कीकसा)
TypeAdjective
Rootप्रथम (क्रमवाचक विशेषण)
कीकसाthe breastbone / rib-cage
कीकसा:
कर्तृ/विधेय
TypeNoun
Rootकीकसा (प्रातिपदिक)
रुद्राणाम्of the Rudras
रुद्राणाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
द्वितीयाthe second
द्वितीया:
कर्तृ/विधेय (agreeing with कीकसा)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (क्रमवाचक विशेषण)
आदित्यानाम्of the Ādityas
आदित्यानाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootआदित्य (प्रातिपदिक)
तृतीयाthe third
तृतीया:
कर्तृ/विधेय (agreeing with कीकसा)
TypeAdjective
Rootतृतीय (क्रमवाचक विशेषण)
वायोःof Vāyu
वायोः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
पुच्छम्the tail
पुच्छम्:
कर्तृ/विधेय (predicative nominative)
TypeNoun
Rootपुच्छ (प्रातिपदिक)
अग्नीषोमयोःof Agni and Soma
अग्नीषोमयोः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअग्नि-सोम (द्वन्द्व प्रातिपदिक)
भासदौthe two shining ones (name of a pair)
भासदौ:
कर्तृ/विधेय
TypeNoun
Rootभासद (प्रातिपदिक)
क्रुञ्चौthe two ‘Kruñca’ (a pair; lit. curlews)
क्रुञ्चौ:
कर्तृ/विधेय
TypeNoun
Rootक्रुञ्च (प्रातिपदिक)
श्रोणिभ्याम्by/with the two hips
श्रोणिभ्याम्:
करण
TypeNoun
Rootश्रोणि (प्रातिपदिक)
इन्द्राबृहस्पतीIndra and Bṛhaspati
इन्द्राबृहस्पती:
कर्तृ/विधेय
TypeNoun
Rootइन्द्र-बृहस्पति (द्वन्द्व प्रातिपदिक)
ऊरुभ्याम्by/with the two thighs
ऊरुभ्याम्:
करण
TypeNoun
Rootऊरु (प्रातिपदिक)
मित्रावरुणौMitra and Varuṇa
मित्रावरुणौ:
कर्तृ/विधेय
TypeNoun
Rootमित्र-वरुण (द्वन्द्व प्रातिपदिक)
अल्गाभ्याम्by/with the two flanks/loins
अल्गाभ्याम्:
करण
TypeNoun
Rootअल्गा (प्रातिपदिक)
आक्रमणम्the stepping/stride
आक्रमणम्:
कर्म/विधेय (object/predicative)
TypeNoun
Rootआ-क्रमण (प्रातिपदिक; action-noun)
स्थूराभ्याम्by/with the two thick/strong (ones)
स्थूराभ्याम्:
करण
TypeAdjective
Rootस्थूर (विशेषण-प्रातिपदिक)
बलम्strength
बलम्:
कर्म/विधेय
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
कुष्ठाभ्याम्by/with the two shanks/ankles (lower legs)
कुष्ठाभ्याम्:
करण
TypeNoun
Rootकुष्ठ (प्रातिपदिक)
M
Maruts
V
Viśve Devāḥ
R
Rudras
Ā
Ādityas
V
Vāyu
A
Agni-Soma
I
Indra-Bṛhaspati
M
Mitra-Varuṇa
(
(Stride / Ākramaṇa)
B
Bala (Strength)