Shukla Yajur Veda — Adhyaya 25, Mantra 36
Rishi: Vājasaneyin Aśvamedha tradition (school attribution)
Devata: Aśva as yajñiya-puruṣa (the victim as sacrificial form); Agni implicit as heat
Chandas: Irregular ritual verse
Samhita Patha (Devanagari)
यन्नीक्ष॑णं माँ॒स्पच॑न्या उ॒खाया॒ या पात्रा॑णि यू॒ष्ण आ॒सेच॑नानि । ऊ॒ष्म॒ण्या॒पि॒धाना॑ चरू॒णाम॒ङ्काः सू॒नाः परि॑ भूष॒न्त्यश्व॑म्
Transliteration
yán nīkṣáṇaṃ māṃspácanyā ukhā́yā yā́ pátrāṇi yūṣṇá ā́secanāni | ūṣmáṇyā apidhā́nā carūṇā́m aṅkā́ḥ sūnā́ḥ pári bhūṣanty áśvam
Translation
ذلك التفقدُ لِـ«الأُخا» (قِدرِ طبخِ اللحم)، وتلك الأوعيةُ لِسَكبِ المَرَق؛ وتلك الأغطيةُ الحابسةُ للحرارة، وتلك الصحافُ المُحكَمةُ الصنعُ لأطعمةِ القُرابين—كلُّ ذلك، مُرتَّبًا على وجهِه، يُحيطُ بالحصانِ ويُزيِّنُه.
Padapatha (Word Analysis)
यत् । नीक्षणम् । मांस-पचन्याः । उखायाः । या । पात्राणि । यूष्णः । आ-सेचनानि । ऊष्मण्या । अपि-धानाः । चरूणाम् । अङ्काः । सूनाः । परि । भूषन्ति । अश्वम् ।
Word by Word
यत्which/that (thing)
यत्:
सम्बन्ध/विशेष्य-निर्देश (यद्-तद् सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नीक्षणम्looking, inspection; the act of viewing
नीक्षणम्:
कर्म/विषय (दर्शन-क्रिया/उपकरण-नाम)
TypeNoun
Rootनि-ईक्ष् (धातु) → नीक्षण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
मांसपचन्याःof the meat-cooking (one/implement)
मांसपचन्याः:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of/for meat-cooking’
TypeAdjective (f.)
Rootमांसपचन्य (प्रातिपदिक; मांस + पचन्य)
उखायाःof the ukhā (fire-pan/portable hearth)
उखायाः:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of the ukhā’
TypeNoun
Rootउखा (प्रातिपदिक)
याwhich (f.)
या:
कर्तृ/विशेषण (यद्-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पात्राणिvessels, bowls
पात्राणि:
कर्तृ/कर्म (सन्दर्भानुसार) — vessels
TypeNoun
Rootपात्र (प्रातिपदिक)
यूष्णःof broth/stock (yūṣa)
यूष्णः:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of broth/juice’
TypeNoun
Rootयूष (प्रातिपदिक)
आसेचनानिpourings; sprinklings; means of pouring
आसेचनानि:
कर्म/उपकरण (pourings/means of pouring)
TypeNoun
Rootआ-सेच् (धातु) → आसेचन (कृदन्त-प्रातिपदिक)
ऊष्मण्याःof/for heat (warming)
ऊष्मण्याः:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of/for warmth/heat’
TypeAdjective (f.)
Rootऊष्मण्य (प्रातिपदिक; ऊष्मन्-सम्बद्ध)
अपिधानाःcovers, lids
अपिधानाः:
कर्तृ (नामरूपेण) — coverings
TypeNoun
Rootअपि-धा (धातु) → अपिधान (कृदन्त-प्रातिपदिक)
चरूणाम्of the caru-pots/oblations
चरूणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of the carus (cooking-pots/oblations)’
TypeNoun
Rootचरु (प्रातिपदिक)
अङ्काःlaps, bends; supports/curves
अङ्काः:
कर्तृ (नामरूपेण) — laps/curves/supports
TypeNoun
Rootअङ्क (प्रातिपदिक)
सूनाःwell-formed; pressed/finished (as an epithet)
सूनाः:
कर्तृ/विशेषण (अङ्काः इत्यस्य) — ‘well-made/pressed’ (contextual epithet)
TypeNoun/Adjective
Rootसून (प्रातिपदिक)
परिaround, all around
परि:
क्रियाविशेषण (परितः) / उपसर्ग
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
भूषन्तिthey adorn, they decorate
भूषन्ति:
क्रिया (कर्तृ: अङ्काः/सूनाः)
TypeVerb
Rootभूष् (धातु)
अश्वम्the horse
अश्वम्:
कर्म (भूषन्ति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
Aśva (yajñiya-puruṣa)A
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes