Mantra 15
Rishi: Anukta (RV-derived)
Devata: Viśve Devāḥ / Devāḥ (collective)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
दे॒वानां॑ भ॒द्रा सु॑म॒तिरृ॑जूय॒तां दे॒वाना॑ᳪ रा॒तिर॒भि नो॒ निव॑र्तताम् । दे॒वाना॑ᳪ स॒ख्यमुप॑सेदिमा व॒यं दे॒वा न॒ आयु॒: प्रति॑रन्तु जी॒वसे॑
Transliteration
devā́nāṃ bhadrā́ sumatír ṛjūyátāṃ devā́nāṃ rātír abhí no nívartatām | devā́nāṃ sakhyám upásedimā vayáṃ devā́ na ā́yuḥ pratírantu jīváse
Translation
لْتَسِرْ نِعْمَةُ الآلِهَةِ الحَسَنَةُ فِي اسْتِقَامَةٍ؛ وَلْتَعُدْ عَطَايَا الآلِهَةِ إِلَيْنَا. قَدْ أَقْبَلْنَا عَلَى صُحْبَةِ الآلِهَةِ؛ فَلْيُثَبِّتِ الآلِهَةُ لَنَا العُمْرَ لِكَيْ نَحْيَا.
Padapatha (Word Analysis)
दे॒वाना॑म् । भ॒द्रा । सु॒-म॒तिः । ऋ॒जू॒य॒ताम् । दे॒वाना॑म् । रा॒तिः । अ॒भि । नः॒ । नि-व॑र्तताम् । दे॒वाना॑म् । स॒ख्यम् । उप॑-सेदिम । व॒यम् । दे॒वाः । नः॒ । आयुः॑ । प्रति॑-रन्तु । जी॒वसे॑
Word by Word
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
भद्राauspicious, good
भद्रा:
विशेषण (of ‘सुमतिः’)
TypeAdjective
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
सुमतिःgood thought / good will
सुमतिः:
कर्तृ (of ‘ऋजूयताम्’)
TypeNoun
Rootसुमति (प्रातिपदिक)
ऋजूयताम्may it go straight / be rightly directed
ऋजूयताम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootऋजूय् (धातु; ‘ऋजु’ + √इ/√या-विकास, ‘to go straight/act rightly’)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
रातिःgift, granting
रातिः:
कर्तृ (of ‘निवर्तताम्’)
TypeNoun
Rootराति (प्रातिपदिक; ‘दान/प्रदान’)
अभिtowards
अभि:
दिशा/सम्बन्ध (towards)
TypeIndeclinable
Rootअभि
नःto us / our
नः:
सम्प्रदान (to us) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
निवर्तताम्may it turn/come back (towards), may it return
निवर्तताम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootनि + √वृत् (वर्तते)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सख्यम्friendship
सख्यम्:
कर्म (object of ‘उपसेदिम’)
TypeNoun
Rootसख्य (प्रातिपदिक)
उपसेदिमwe have approached / we have sat near
उपसेदिम:
क्रिया
TypeVerb
Rootउप + √सद् (सीदति)
वयम्we
वयम्:
कर्तृ (of ‘उपसेदिम’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ (of ‘प्रतिरन्तु’)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
नःus
नः:
कर्म (us) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
आयुःlife, lifespan
आयुः:
कर्म (that which is to be granted/secured)
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
प्रतिरन्तुmay they grant/secure (for us)
प्रतिरन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootप्रति + √ऋ (ऋणोति/अरति; वैदिक ‘to grant/secure/bring to’)
जीवसेfor living
जीवसे:
प्रयोजन (purpose)
TypeKṛdanta (Infinitival form)
Rootजीव (धातु) → जीवसे (इन्फिनिटिव/तुमर्थीय दतिव्)
Entities Mentioned
V
Viśve Devāḥ (All Gods)D
Devāḥ (Deities, collectively)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes