Shukla Yajur Veda — Adhyaya 24, Mantra 26
Rishi: Yājñavalkya (school attribution)
Devata: Bhūmi; Antarikṣa; Dyauḥ; Diś; Avantara-diś
Chandas: Yajus (prose formula)
Samhita Patha (Devanagari)
भूम्या॑ आ॒खूनाल॑भते॒ऽन्तरि॑क्षाय पा॒ङ्क्त्रान्दि॒वे कशा॑न्दि॒ग्भ्यो न॑कु॒लान्बभ्रु॑कानवान्तरदि॒शाभ्य॑:
Transliteration
bhū́myā ākhū́n ā́labhate ’ntárikṣāya pāṅktrā́n divé kaśā́n digbhyo nakulā́n babhrukān avantara-diśā́bhyaḥ
Translation
لِلأَرْضِ يُمسِكُ الفِئْرانَ؛ وَلِلْفَضاءِ الوَسَطِ (Antarikṣa) «بانكْترا» (Pāṅktra)؛ وَلِلسَّماءِ «كَشا» (Kaśa)؛ وَلِلْجِهَاتِ «نَكولا» (nakula: ابنُ عِرس/نِمس)؛ وَلِلْجِهَاتِ البَيْنِيَّةِ «بابْهروكا» (Babhruka).
Padapatha (Word Analysis)
भूम्या॑ः । आ॒खून् । आ-ल॑भते । अ॒न्तरि॑क्षाय । पा॒ङ्क्त्रान् । दि॒वे । कशा॑न् । दि॒ग्भ्यः । न॒कु॒लान् । बभ्रु॑कान् । अ॒वान्तर॑-दि॒शाभ्य॑ः
Word by Word
भूम्यैfor the earth
भूम्यै:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootभूमि
आखून्rats/mice
आखून्:
कर्म
TypeNoun
Rootआखु
आलभतेhe offers/takes (as an oblation/victim)
आलभते:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√लभ् (आ-लभ्)
अन्तरिक्षायfor the mid-air/atmosphere
अन्तरिक्षाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष
पाङ्क्त्रान्(animals called) pāṅktra-s
पाङ्क्त्रान्:
कर्म
TypeNoun
Rootपाङ्क्त्र
दिवेfor heaven
दिवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदिव्
कशान्whips/lashes
कशान्:
कर्म
TypeNoun
Rootकशा
दिग्भ्यःfrom/for the directions
दिग्भ्यः:
अपादान
TypeNoun
Rootदिश्
नकुलान्mongooses
नकुलान्:
कर्म
TypeNoun
Rootनकुल
बभ्रुकान्(animals called) babhruka-s
बभ्रुकान्:
कर्म
TypeNoun
Rootबभ्रुक
अवान्तरदिशाभ्यःfrom/for the intermediate directions
अवान्तरदिशाभ्यः:
अपादान
TypeNoun
Rootअवान्तरदिश्
Entities Mentioned
B
Bhūmi (Earth)A
Antarikṣa (Mid-air)D
Dyauḥ (Heaven)D
Diś (Directions)A
Avantara-diś (Intermediate directions)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes