Previous Mantra
Next Mantra

Shukla Yajur Veda — Adhyaya 24, Mantra 17

Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Agni (Anīkavat, Prathamaja); Marut-gaṇas (Sāntapana, Gṛhamedhi, Krīḍi, Svatavat); Indrāgnī, Mahendra, Viśvakarman (in sañcara rubric)
Chandas: Yajus (prose catalogue)

अ॒ग्नयेऽनी॑कवते प्रथम॒जानाल॑भते म॒रुद्भ्य॑: सान्तप॒नेभ्य॑: सवा॒त्यान्म॒रुद्भ्यो॑ गृहमे॒धिभ्यो॒ बष्कि॑हान्म॒रुद्भ्य॑: क्री॒डिभ्य॑: सᳪसृ॒ष्टान्म॒रुद्भ्य॒: स्वत॑वद्भ्योऽनुसृ॒ष्टान् ।। १ ६ ।। उ॒क्ताः स॑ञ्च॒रा एता॑ ऐन्द्रा॒ग्नाः प्रा॑शृ॒ङ्गा मा॑हे॒न्द्रा ब॑हुरू॒पा वै॑श्वकर्म॒णाः

agnáye 'nī́kavate prathamajā́n ā́labhate marúdbhyaḥ sāntapanébhyaḥ savātyā́n marúdbhyo gṛhamedhíbhyo báṣkihān marúdbhyaḥ krīḍíbhyaḥ saṃsṛṣṭā́n marúdbhyaḥ svátavadbhyo 'nusṛṣṭā́n || uktā́ḥ sañcarā́ etā́ aindrāgnā́ḥ prāśṛṅgā́ māhéndrā bahurūpā́ vaiśvakarmaṇā́ḥ

لأَجْنِي ذي الراية (Anīkavat) يأخذُ (قربانَ) المولودَ الأوّل؛ وللماروتات المُحْرِقين (Sāntapana) (يأخذ) savātya؛ وللماروتات المُنْمِين للبيت (Gṛhamedhin) (يأخذ) baṣkihā؛ وللماروتات اللاعِبين (Krīḍin) (يأخذ) saṃsṛṣṭa «المُتَّحِد»؛ وللماروتات ذوي القوّة الذاتية (Svatavat) (يأخذ) anusṛṣṭa «المتّحد التابع». هذه هي المُعْلَنَةُ على أنّها «الجَوّالة»: لإندرا–أَجْنِي، ذوي القُرونِ البارزة؛ ولمَهِندرا؛ المتعدّدة الأشكال؛ (ولـ)فيشفاكَرْمَن.

अ॒ग्नये॑ । अनी॑कवते । प्र॒थ॒म॒जान् । आ॒ल॒भ॒ते॒ । म॒रुद्भ्यः॑ । सान्तप॒नेभ्यः॑ । स॒वा॒त्यान् । म॒रुद्भ्यः॑ । गृ॒ह॒मे॒धिभ्यः॑ । बष्कि॑हान् । म॒रुद्भ्यः॑ । क्री॒डिभ्यः॑ । सᳪसृ॒ष्टान् । म॒रुद्भ्यः॑ । स्वत॑वद्भ्यः । अ॒नु॒सृ॒ष्टान् । उ॒क्ताः । स॒ञ्च॒राः । ए॒ताः । ऐ॒न्द्रा॒ग्नाः । प्रा॒शृ॒ङ्गाः । मा॒हे॒न्द्राः । ब॒हु॒रू॒पाः । वै॒श्व॒क॒र्म॒णाः

अग्नयेto Agni
अग्नये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअग्नि
अनीकवतेhaving a face/front (bannered), radiant
अनीकवते:
सम्प्रदान
TypeAdjective
Rootअनीकवत्
प्रथमजान्the first-born (ones)
प्रथमजान्:
कर्म
TypeAdjective
Rootप्रथमज
आलभतेhe takes/grasps (for offering), offers
आलभते:
(यजमानः) कर्ता
TypeVerb
Rootलभ् (आ-लभ्)
मरुद्भ्यःto the Maruts
मरुद्भ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमरुत्
सान्तपनेभ्यःto the scorching/afflicting (Maruts)
सान्तपनेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeAdjective
Rootसान्तपन
सवात्यात्from the impetuous onset/charge
सवात्यात्:
अपादान
TypeNoun
Rootसवात्य
मरुद्भ्यःto the Maruts
मरुद्भ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमरुत्
गृहमेधिभ्यःto the household-sacrificers
गृहमेधिभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootगृहमेधिन्
बष्किहान्striking/smiting (ones)
बष्किहान्:
कर्म
TypeAdjective
Rootबष्किहन्
मरुद्भ्यःto the Maruts
मरुद्भ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमरुत्
क्रीडिभ्यःto the playful/sporting (ones)
क्रीडिभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootक्रीडिन्
संसृष्टान्mingled/combined
संसृष्टान्:
कर्म
TypeParticiple (past passive)
Rootसम्-सृज् (क्त) → संसृष्ट
मरुद्भ्यःto the Maruts
मरुद्भ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमरुत्
स्वतवद्भ्यःto the self-strong/possessing own might
स्वतवद्भ्यः:
सम्प्रदान
TypeAdjective
Rootस्वतवत्
अनुसृष्टान्sent forth/let loose, followingly released
अनुसृष्टान्:
कर्म
TypeParticiple (past passive)
Rootअनु-सृज् (क्त) → अनुसृष्ट
उक्ताःsaid/declared
उक्ताः:
कर्तृ-सम्बन्ध (वर्ण्याः)
TypeParticiple (past passive)
Rootवच् (क्त) → उक्त
सञ्चराःmovements/roamings
सञ्चराः:
कर्ता/विषय
TypeNoun
Rootसञ्चर
एताःthese
एताः:
विशेष्य-निर्देश
TypePronoun
Rootएतद्
ऐन्द्राःbelonging to Indra
ऐन्द्राः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootऐन्द्र
आग्नाःbelonging to Agni
आग्नाः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootआग्न
प्राशृङ्गाःhaving projecting horns/peaks
प्राशृङ्गाः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootप्र-शृङ्ग
माहेन्द्राःgreatly Indra-like / of Mahendra
माहेन्द्राः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootमाहेन्द्र
बहुरूपाःmany-formed
बहुरूपाः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootबहुरूप
वैश्वकर्मणाःbelonging to Viśvakarman / all-creating
वैश्वकर्मणाः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootवैश्वकर्मण
A
Agni (Anīkavat, Prathamaja)
M
Maruts (Sāntapana)
M
Maruts (Gṛhamedhi)
M
Maruts (Krīḍi)
M
Maruts (Svatavat)
I
Indrāgnī
M
Mahendra
V
Viśvakarman