Previous Mantra
Next Mantra

Shukla Yajur Veda — Adhyaya 24, Mantra 15

Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Agni, Soma, Savitṛ, Sarasvatī, Pūṣan, Maruts, Viśve Devāḥ, Dyāvāpṛthivī; plus Indrāgnī and Varuṇa in the sañcara rubric
Chandas: Yajus (prose catalogue)

कृ॒ष्णग्री॑वा आग्ने॒या ब॒भ्रव॑: सौ॒म्या उ॑पध्व॒स्ताः सा॑वि॒त्रा व॑त्सत॒र्य॒: सारस्व॒त्य॒: श्या॒माः पौ॒ष्णाः पृश्न॑यो मारु॒ता ब॑हुरू॒पा वै॑श्वदे॒वा व॒शा द्या॑वापृथि॒वीया॑: ।। १ ४ ।। उ॒क्ताः स॑ञ्च॒रा एता॑ ऐन्द्रा॒ग्नाः कृ॒ष्णाः वा॑रु॒णाः पृश्न॑यो मारु॒ताः का॒यास्तू॑प॒राः

kṛṣṇágrīvā āgneyā́ babhrávaḥ sauḿyā upadhvastā́ḥ sāvitrá vatsataryàḥ sārasvatyàḥ śyāmā́ḥ pauṣṇā́ḥ pṛ́śnayo mārutā́ bahurūpā́ vaiśvadevā́ vaśā́ dyāvāpṛthivīyā́ḥ || uktā́ḥ sañcarā́ etā́ aindrāgnā́ḥ kṛṣṇā́ vāruṇā́ḥ pṛ́śnayo mārutā́ḥ kāyā́ stūparā́ḥ

ذواتُ الأعناقِ السوداء لِـAgni؛ والسُّمُرُ لِـSoma؛ وما يُسمَّى upadhvasta لِـSavitṛ؛ وما يُسمَّى vatsatarya لِـSarasvatī؛ والداكناتُ لِـPūṣan؛ والمُرَقَّطاتُ لِـMarut؛ والمتعدِّداتُ الألوان لِـViśvadeva (جميع الآلهة)؛ والبقرةُ العاقر (vaśā) للسماءِ والأرض. وهذه مُعلَنةٌ أنها أصنافُ «الجوالين»؛ (أي) لِـIndra-Agni: السود؛ ولِـVaruṇa: المُرَقَّطات؛ ولِـMarut: ذواتُ لون kāyā؛ وذواتُ الجسدِ الشاحب/الأبيض (tūpara).

कृ॒ष्ण-ग्री॑वाः । आ॒ग्ने॒याः । ब॒भ्रवः॑ । सौ॒म्याः । उ॒प॒ध्व॒स्ताः । सा॒वि॒त्राः । व॒त्स॒त॒र्यः॑ । सा॒र॒स्व॒त्यः॑ । श्या॒माः । पौ॒ष्णाः । पृश्न॑यः । मा॒रु॒ताः । ब॒हु॒रू॒पाः । वै॒श्व॒दे॒वाः । व॒शाः । द्या॑वा-पृथि॒वीयाः । उ॒क्ताः । स॒ञ्च॒राः । ए॒ताः । ऐ॒न्द्रा॒ग्नाः । कृ॒ष्णाः । वा॒रु॒णाः । पृश्न॑यः । मा॒रु॒ताः । का॒याः । तू॒प॒राः

कृष्णग्रीवाःblack-necked (fem. pl.)
कृष्णग्रीवाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootकृष्ण-ग्रीवा (प्रातिपदिक)
आग्नेयाःbelonging to Agni
आग्नेयाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootआग्नेय (अग्नि-सम्बन्धी) (प्रातिपदिक)
बभ्रवःbrown (fem. pl.)
बभ्रवः:
Kartā
TypeAdjective
Rootबभ्रु (प्रातिपदिक)
सौम्याःbelonging to Soma
सौम्याः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसौम्य (सोम-सम्बन्धी) (प्रातिपदिक)
उपध्वस्ताःcast down/overthrown; subdued
उपध्वस्ताः:
Kartā
TypeAdjective
Rootउप-ध्वंस् (ध्वंस्) (कृदन्त: क्त) / उपध्वस्त (प्रातिपदिक)
सावित्राःbelonging to Savitṛ
सावित्राः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसावित्र (सवितृ-सम्बन्धी) (प्रातिपदिक)
वत्सतर्यः(those) having calves / calf-bearing
वत्सतर्यः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootवत्स-तरी (प्रातिपदिक)
सारस्वत्यःbelonging to Sarasvatī
सारस्वत्यः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसारस्वत्य (सरस्वती-सम्बन्धी) (प्रातिपदिक)
श्यामाःdark/blackish
श्यामाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootश्याम (प्रातिपदिक)
पौष्णाःbelonging to Pūṣan
पौष्णाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootपौष्ण (पूषन्-सम्बन्धी) (प्रातिपदिक)
पृश्नयःspeckled/variegated
पृश्नयः:
Kartā
TypeAdjective
Rootपृश्नि (प्रातिपदिक)
मारुताःbelonging to the Maruts
मारुताः:
Kartā
TypeAdjective
Rootमारुत (मरुत्-सम्बन्धी) (प्रातिपदिक)
बहुरूपाःmany-formed
बहुरूपाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootबहु-रूप (प्रातिपदिक)
वैश्वदेवाःbelonging to the All-gods (Viśve Devāḥ)
वैश्वदेवाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootवैश्वदेव (विश्वदेव-सम्बन्धी) (प्रातिपदिक)
वशाःcows (vashā-type)
वशाः:
Kartā
TypeNoun
Rootवशा (प्रातिपदिक)
द्यावापृथिवीयाःbelonging to Heaven-and-Earth
द्यावापृथिवीयाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootद्यावापृथिवीय (द्यावापृथिवी-सम्बन्धी) (प्रातिपदिक)
उक्ताःdeclared/said
उक्ताः:
Kartā
TypeAdjective/Participle
Rootवच् (धातु) → उक्त (कृदन्त: क्त) / उक्त (प्रातिपदिक)
सञ्चराःmoving about; roaming
सञ्चराः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootसञ्चर (सम्+चर) (प्रातिपदिक)
एताःthese
एताः:
Kartā
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऐन्द्राग्नाःbelonging to Indra-and-Agni
ऐन्द्राग्नाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootऐन्द्राग्न (इन्द्र-अग्नि-सम्बन्धी) (प्रातिपदिक)
कृष्णाःblack
कृष्णाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
वारुणाःbelonging to Varuṇa
वारुणाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootवारुण (वरुण-सम्बन्धी) (प्रातिपदिक)
पृश्नयःspeckled
पृश्नयः:
Kartā
TypeAdjective
Rootपृश्नि (प्रातिपदिक)
मारुताःbelonging to the Maruts
मारुताः:
Kartā
TypeAdjective
Rootमारुत (मरुत्-सम्बन्धी) (प्रातिपदिक)
कायाः(a class of) cows; kāyā-cows
कायाः:
Kartā
TypeNoun
Rootकाया (प्रातिपदिक)
स्तूपराःwith a tuft/crest; having a hump/withers
स्तूपराः:
Kartā
TypeAdjective
Rootस्तूपर (प्रातिपदिक)
A
Agni
S
Soma
S
Savitṛ
S
Sarasvatī
P
Pūṣan
M
Maruts
V
Viśve Devāḥ
D
Dyāvāpṛthivī
I
Indrāgnī
V
Varuṇa