Shukla Yajur Veda — Adhyaya 23, Mantra 56
Rishi: Vājasaneyin tradition (prājāpatya/anonymous for this riddle-set)
Devata: Implicitly Prajāpati as the concealed unity behind the differentiated animal-forms
Chandas: Anuṣṭubh-like
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒जारे॑ पिशङ्गि॒ला श्वा॒वित्कु॑रुपिशङ्गि॒ला । श॒श आ॒स्कन्द॑मर्ष॒त्यहि॒: पन्थां॒ वि स॑र्पति
Transliteration
ajā́re piśaṅgilā śvā́vit kurupiśaṅgilā | śaśa ā́skandam arṣaty áhiḥ panthā́ṃ ví sarpati
Translation
يا غيرَ الشائخِ، يا المُرَقَّطَ بالأصفرِ الضاربِ إلى السُّمرة؛ يا النيصَ، يا «الكورو» المُرَقَّطَ بالأصفرِ الضاربِ إلى السُّمرة. الأرنبُ يَندفعُ عندَ الهجمةِ الأولى؛ والحَيّةُ تَزحفُ على الطريق.
Padapatha (Word Analysis)
अजारे । पिशङ्गिला । श्वावित् । कुरु-पिशङ्गिला । शशः । आ-स्कन्दम् । अर्षति । अहिः । पन्थाम् । वि । सर्पति
Word by Word
अजारेunaging, not subject to decay
अजारे:
Kartā (विशेषण-रूपेण कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootअजारा (प्रातिपदिक) < अ- + जरा
पिशङ्गिलाtawny, reddish-brown
पिशङ्गिला:
Kartā (विशेषण-रूपेण कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootपिशङ्गिल (प्रातिपदिक)
श्वावित्porcupine (spiny animal)
श्वावित्:
Kartā
TypeNoun
Rootश्वावित् (प्रातिपदिक)
कुरुdo; make
कुरु:
(मुख्यक्रिया) —
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
पिशङ्गिलाtawny
पिशङ्गिला:
Kartā (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootपिशङ्गिल (प्रातिपदिक)
शशःhare
शशः:
Kartā
TypeNoun
Rootशश (प्रातिपदिक)
आस्कन्दम्a leap; a springing-on/attack
आस्कन्दम्:
Karma
TypeNoun
Rootआ-स्कन्द (प्रातिपदिक/कृदन्त; √स्कन्द्)
ऋषतिrushes; hastens
ऋषति:
(मुख्यक्रिया) —
TypeVerb
Rootऋष् (धातु)
अहिःsnake
अहिः:
Kartā
TypeNoun
Rootअहि (प्रातिपदिक)
पन्थाम्path
पन्थाम्:
Karma
TypeNoun
Rootपथिन्/पन्था (प्रातिपदिक)
विapart; forth; in different directions
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
सर्पतिcreeps; crawls
सर्पति:
(मुख्यक्रिया) —
TypeVerb
Rootसृप् (धातु)
Entities Mentioned
P
PrajāpatiṚ
Ṛta (Cosmic Order)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes