Mantra 1
Rishi: Vājasaneyin ritual tradition (formulaic; not explicitly named).
Devata: Savitṛ (prasava); Aśvins; Pūṣan; with tejas/āyus as invoked powers.
Chandas: Yajus (prose-formula).
Samhita Patha (Devanagari)
तेजो॑ऽसि शु॒क्रम॒मृत॑मायु॒ष्पा आयु॑र्मे पाहि । दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वेऽश्विनो॑र्बा॒हुभ्यां॑ पू॒ष्णो हस्ता॑भ्या॒मा द॑दे
Transliteration
téjo ’si śukrám amṛ́tam āyuṣpā́ ā́yur me pāhi | devásya tvā savitúḥ prasavé ’śvinór bāhúbhyāṃ pūṣṇó hástābhyām ā́ dade
Translation
أنتَ تِجَسٌ (بهاءٌ)، نقيٌّ لامعٌ، أَمْرِتَا (غيرُ مائتٍ)، واهبُ الحياة؛ فاحفَظْ حياتي! وبإلهامِ الإلهِ سافيتْرِ آخذُكَ بذراعَي الأَشْفِينَيْنِ، وبيدَي بوشَن.
Padapatha (Word Analysis)
तेज॑: । अ॒सि॒ । शु॒क्रम् । अ॒मृत॑म् । आ॒यु॒ष्पा: । आयु॑: । मे॒ । पा॒हि॒ । दे॒वस्य॑ । त्वा॒ । स॒वि॒तुः । प्र॒स॒वे । अ॒श्विनो॑: । बा॒हुभ्याम् । पू॒ष्ण: । हस्ता॑भ्याम् । आ । द॒दे
Word by Word
तेजःsplendour, radiance
तेजः:
कर्म (अस्ति-क्रियायाः विधेय)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
शुक्रम्bright, pure
शुक्रम्:
कर्म (विधेय-विशेषणम्)
TypeAdjective/Noun
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
अमृतम्immortal(ity), nectar
अमृतम्:
कर्म (विधेय-विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
आयुष्पाःlife-protecting, giver/guardian of life
आयुष्पाः:
कर्म (विधेय-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootआयुष्प (प्रातिपदिक; आयुष् + पा ‘रक्षक’)
आयुःlife, lifespan
आयुः:
कर्म
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
मेmy
मे:
सम्बन्ध (अधिकार/स्वामित्व)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
पाहिprotect
पाहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootपा (धातु; रक्षणे)
देवस्यof the god
देवस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
सवितुःof Savitṛ
सवितुः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
प्रसवेin/at the impelling, instigation
प्रसवे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootप्रसव (प्रातिपदिक)
अश्विनोःof the two Aśvins
अश्विनोः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
बाहुभ्याम्with (their) two arms
बाहुभ्याम्:
करण
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
पूष्णःof Pūṣan
पूष्णः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootपूषन् (प्रातिपदिक)
हस्ताभ्याम्with (his) two hands
हस्ताभ्याम्:
करण
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
आtowards, unto
आ:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
ददेI give / I place (upon you)
ददे:
क्रिया
TypeVerb
Rootदा (धातु; दाने) + उपसर्ग आ
Entities Mentioned
S
SavitṛA
AśvinsP
PūṣanT
Tejas (Splendour)Ā
Āyus (Life)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes