Mantra 7
Rishi: RV-derived Savitṛ-prasava tradition (functional attribution in VS)
Devata: Savitṛ (primary); Gandharva; Vācaspati
Chandas: Mixed/Anuṣṭubh-like prose-verse cadence (Yajus-style); not a strict Ṛgvedic meter
Samhita Patha (Devanagari)
देव॑ सवित॒: प्र सु॑व य॒ज्ञं प्र सु॑व य॒ज्ञप॑तिं॒ भगा॑य । दि॒व्यो ग॑न्ध॒र्वः के॑त॒पूः केतं॑ नः पुनातु वा॒चस्पति॒र्वाचं॑ नः स्वदतु
Transliteration
devá savitaḥ prá suva yajñáṃ prá suva yajñápatim bhágāya | divyó gandharváḥ ketapū́ḥ kétaṃ naḥ punātu vā́caspátir vā́caṃ naḥ svadatu
Translation
يا إلهَ سافيتْرِ (Savitṛ)، ادفعْ قُدُمًا اليَجْنَا (yajña)؛ وادفعْ قُدُمًا ربَّ اليَجْنَا لنصيبِ بَهَغَا (Bhaga). لِيُطَهِّرْ لنا الغَنْدَهَرْفَا السماويُّ، مُنقّي العلامة، العلامةَ؛ ولْيُحَلِّ وَاچَسْپَتِي (Vācaspati) كلامَنا.
Padapatha (Word Analysis)
देव॑ । स॒वि॒त॒ः । प्र । सु॒व । य॒ज्ञम् । प्र । सु॒व । य॒ज्ञ-प॑तिम् । भगा॑य । दि॒व्यः । ग॒न्ध॒र्वः । के॒त॒पूः । के॒तम् । नः । पु॒ना॒तु । वा॒चः-पतिः॑ । वा॒चम् । नः । स्व॒द॒तु
Word by Word
देवO god
देव:
सम्बोधन (कारकातीत)
TypeNoun (सम्बोधन)
Rootदेव (प्रातिपदिक) अथवा ‘दिव्’ (धातु) से निष्पन्न
सवितःO Savitṛ
सवितः:
सम्बोधन (कारकातीत)
TypeNoun (सम्बोधन)
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग)
सुवimpel, set in motion
सुव:
क्रिया (आह्वान/आज्ञा)
TypeVerb
Rootसू (धातु) + उपसर्ग प्र
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
Karma
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
प्रforth
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग)
सुवimpel
सुव:
क्रिया
TypeVerb
Rootसू (धातु) + उपसर्ग प्र
यज्ञपतिम्the lord/presider of the sacrifice
यज्ञपतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootयज्ञपति (प्रातिपदिक; यज्ञ + पति)
भगायfor Bhaga (for good fortune)
भगाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootभग (प्रातिपदिक)
दिव्यःdivine
दिव्यः:
Kartā (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक; दिव् से)
गन्धर्वःthe Gandharva
गन्धर्वः:
Kartā
TypeNoun
Rootगन्धर्व (प्रातिपदिक)
केतपूःthe purifier of the sign/mark (Ketu)
केतपूः:
Kartā (अप्पोज़िशन)
TypeNoun (agentive)
Rootकेतपू (प्रातिपदिक; केत + पू ‘purifier’)
केतम्the sign/mark (ketu)
केतम्:
Karma
TypeNoun
Rootकेत (प्रातिपदिक)
नःof us / to us
नः:
सम्बन्ध/सम्प्रदान (प्रसङ्गानुसार)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
पुनातुmay (he) purify
पुनातु:
क्रिया
TypeVerb
Rootपू (धातु) ‘पवने/शोधने’
वाचस्पतिःVācaspati (lord of speech)
वाचस्पतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootवाचस्पति (प्रातिपदिक; वाचस् + पति)
वाचम्speech
वाचम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
नःour / for us
नः:
सम्बन्ध/सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
स्वदतुmay (he) make pleasant / sweeten
स्वदतु:
क्रिया
TypeVerb
Rootस्वद् (धातु) ‘आस्वादने/रुचौ’
Entities Mentioned
S
SavitṛB
BhagaD
Divya Gandharva (Ketapūḥ)V
VācaspatiRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes