Mantra 8
Rishi: Yājñavalkya (traditional White Yajurveda attribution; specific r̥ṣi assignment varies by ancillary tradition)
Devata: Agni (as vahni, the divine conveyor; also the apotropaic ‘dhūḥ’ principle)
Chandas: Yajus (prose formula; not a fixed metrical chandas)
Samhita Patha (Devanagari)
धूर॑सि॒ धूर्व॒ धूर्व॑न्तं॒ धूर्व॒ तं यो॒ऽस्मान्धूर्व॑ति॒ तं धू॑र्व॒ यं व॒यं धूर्वा॑मः । दे॒वाना॑मसि॒ वह्नि॑तम॒ᳪ सस्नि॑तमं॒ पप्रि॑तमं॒ जुष्ट॑तमं देव॒हूत॑मम्
Transliteration
dhū́r asi | dhūrva | dhū́rvantaṃ dhūrva | taṃ yó ’smā́n dhū́rvati taṃ dhū́rva | yaṃ vayáṃ dhūrvā́maḥ | devā́nām asi váhnitamaṃ sasnitamaṃ papritamaṃ júṣṭatamaṃ devahū́tatamam ||
Translation
أنتَ الدُّخان (dhūḥ)؛ فاطردْ! اطردِ المُهاجِم؛ اطردْ مَن يهاجمُنا؛ اطردْ مَن نهاجمُه. أنتَ، بين الآلهة، أسمى الحاملين، أشدُّهم تطهيرًا، أتمُّهم إيفاءً وملئًا، أقبلُهم، أكثرُهم استدعاءً—أكثرُهم دعوةً من قِبَل الآلهة.
Padapatha (Word Analysis)
धूः असि । धूर्व । धूर्वन्तम् धूर्व । तम् यः । अस्मान् धूर्वति । तम् धूर्व । यम् वयम् धूर्वामः । देवानाम् असि । वह्नितमम् । सस्नितमम् । पप्रितमम् । जुष्टतमम् । देवहूततमम् ।
Word by Word
धूः(thou art) a shaker/agitator
धूः:
Kartā
TypeNoun
Rootधूः (प्रातिपदिक) / धू (धातु)
असिart
असि:
—
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
धूर्वshake/drive away!
धूर्व:
—
TypeVerb
Rootधूर्व् (धातु; caus./intens. sense ‘to shake, drive away, harass’)
धूर्वshake/drive away!
धूर्व:
—
TypeVerb
Rootधूर्व् (धातु)
अन्तम्the end / the one at the end
अन्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
धूर्वshake/drive away!
धूर्व:
—
TypeVerb
Rootधूर्व् (धातु)
तम्him/that one
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्मान्us
अस्मान्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धूर्वतिshakes/harasses
धूर्वति:
—
TypeVerb
Rootधूर्व् (धातु)
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धूर्वshake/drive away!
धूर्व:
—
TypeVerb
Rootधूर्व् (धातु)
यम्whom
यम्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वयम्we
वयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धूर्वामःshake/harass (drive away)
धूर्वामः:
—
TypeVerb
Rootधूर्व् (धातु)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
असिart
असि:
—
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
वह्नितमम्most conveying/bearing (best carrier)
वह्नितमम्:
Karma (स्तुत्यर्थे विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootवह्नि (प्रातिपदिक)
सस्नितमम्most well-armed / most equipped
सस्नितमम्:
Karma (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसस्नि (प्रातिपदिक; ‘well-armed/with weapons’, lit. ‘with whet/edge’)
पप्रितमम्most filling/pervading (most protective)
पप्रितमम्:
Karma (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपप्रि (प्रातिपदिक; ‘most filling/pervading/protecting’—traditional epithet)
जुष्टतमम्most pleasing / most favored
जुष्टतमम्:
Karma (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootजुष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; √जुष् ‘to be pleased, to favor’)
देवहूततमम्most invoked by the gods / most god-invoked
देवहूततमम्:
Karma (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootदेवहूत (कृदन्त-प्रातिपदिक; देव + हूत, √ह्वा/हू ‘to call/invoke’)
Entities Mentioned
A
Agni (Vahni)D
Devas (collectively)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes