Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 28

Rishi: Yājñavalkya (traditional White Yajurveda attribution; specific r̥ṣi not explicitly marked here)
Devata: Āpaḥ / Pṛthivī-cosmogonic bandhu; apotropaic force against Dviṣant (hostility)
Chandas: Mixed/Anuṣṭubh-prose cadence (Yajus-formula with tri-part structure)

पु॒रा क्रू॒रस्य॑ वि॒सृपो॑ विरप्शिन्नुदा॒दाय॑ पृथि॒वीं जी॒वदा॑नुम् । यामैरयँश्च॒न्द्रम॑सि स्व॒धाभि॒स्तामु॒ धीरा॑सो अनु॒दिश्य॑ यजन्ते । प्रोक्ष॑णी॒रासा॑दय द्वि॑ष॒तो ब॒धो॒ऽसि

purā krūrā́sya visṛ́po virapśinn udā́dāya pṛthivī́ṃ jī́vadānum | yā́m airáyaṃś candrámasi svadhā́bhis tā́m u dhī́rāso anudíśya yajante | prókṣaṇīr āsādaya dvíṣato badhó ’si

منذ القِدَم، ذاك الزاحفُ المتّسعُ الامتداد، الرهيبُ القوّة، قد رفعَ الأرضَ—دانو الحيّة. وتلك التي أطلقوها في القمر بنداءات «سفَدها» (Svadhā)—إيّاها يعبد الحكماء بعد أن عيّنوا لها وظيفتها على وجهها. أَنزِلوا مياهَ الرَّشّ (prokṣaṇī): إنّك قتلُ المبغضين.

पु॒रा । क्रू॒रस्य॑ । वि॒सृपः॑ । विरप्शिन् । उद्-आ॒दाय॑ । पृथि॒वीम् । जी॒वत्-द॑ानुम् । याम् । ऐरयन् । च॒न्द्रम॑सि । स्व॒धाभिः॑ । ताम् । उ॒ । धीरा॑सः । अनु॒दिश्य॑ । यजन्ते । प्रोक्ष॑णीः । आ॒सादय । द्वि॑ष॒तः । ब॒धः । अ॒सि

पुराformerly, in the beginning
पुरा:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootपुरा
क्रूरस्यof the cruel (one)
क्रूरस्य:
Sambandha (genitive)
TypeAdjective
Rootक्रूर
विसृपःthe creeping one (serpent-like)
विसृपः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootविसृप
विरप्शिन्wide-reaching/strong-handed (epithet)
विरप्शिन्:
Kartā (apposition)
TypeAdjective
Rootविरप्शिन्
उदादायhaving lifted up
उदादाय:
Kriyā-viśeṣaṇa
TypeVerb
Rootउद्-आ-दा
पृथिवीम्the earth
पृथिवीम्:
Karma
TypeNoun
Rootपृथिवी
जीवदानुम्life-giving
जीवदानुम्:
Karma (qualifier)
TypeAdjective
Rootजीवदानु
याम्whom/which
याम्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
ऐरयन्(he) set in motion/raised
ऐरयन्:
Kriyā
TypeVerb
Rootईरय् (ईर्/इर्) caus.
चन्द्रमसिin the moon
चन्द्रमसि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootचन्द्रमस्
स्वधाभिःwith svadhā-formulas/with ancestral oblations
स्वधाभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootस्वधा
ताम्that (her)
ताम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
indeed
:
TypeParticle
Root
धीरा॒सःthe wise (men)
धीरा॒सः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootधीर
अनुदिश्यhaving directed/indicated
अनुदिश्य:
Kriyā-viśeṣaṇa
TypeVerb
Rootअनु-दिश्
यजन्तेthey worship/sacrifice
यजन्ते:
Kriyā
TypeVerb
Rootयज्
प्रोक्षणीःthe sprinkling-waters (prokṣaṇīs)
प्रोक्षणीः:
Kartā (addressed/identified)
TypeNoun
Rootप्रोक्षणी
आसादयbring near, cause to approach
आसादय:
Kriyā
TypeVerb
Rootआ-सद् (caus. आसादय)
द्विषतःthe hating (enemies)
द्विषतः:
Karma
TypeKṛdanta (participle)
Rootद्विष्
बधःslaying, destruction
बधः:
Kartā/Predicative
TypeNoun
Rootबध
असिyou are
असि:
Kriyā
TypeVerb
Rootअस्
Ā
Āpaḥ (Prokṣaṇī-waters)
P
Pṛthivī (Earth)
C
Candra/Māsa (Moon)
S
Svadhā (ancestral/inner sustaining call)