Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 29

Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic transmission; specific ṛṣi ascription varies by anukramaṇī).
Devata: Rakṣoghna/apotropaic force; implicitly Agni/tapas as the burning power; and ‘vāja’ (victory, prize) as the sought efficacy.
Chandas: Mixed/prose-like yajus-formula (not a fixed ṛgvedic metre).

प्रत्यु॑ष्ट॒ᳪ रक्ष॒: प्रत्यु॑ष्टा॒ अरा॑तयो निष्ट॑प्त॒ᳪ रक्षो॒ निष्ट॑प्ता॒ अरा॑तयः । अनि॑शितोऽसि सपत्न॒क्षिद्वा॒जिनं॑ त्वा वाजे॒ध्यायै॒ सम्मा॑र्ज्मि । प्रत्यु॑ष्ट॒ᳪ रक्ष॒: प्रत्यु॑ष्टा॒ अरा॑तयो॒ निष्ट॑प्त॒ᳪ रक्षो॒ निष्ट॑प्ता॒ अरा॑तयः । अनि॑शिताऽसि सपत्न॒क्षिद्वा॒जिनीं॑ त्वा वाजे॒ध्यायै॒ सम्मा॑र्ज्मि

pratyū́ṣṭaṃ rakṣaḥ pratyū́ṣṭā arā́tayo niṣṭáptaṃ rakṣo niṣṭáptā arā́tayaḥ | aníśito ’si sapatna-kṣíd vājínaṃ tvā vājédhyāyai sammā́rjmi | pratyū́ṣṭaṃ rakṣaḥ pratyū́ṣṭā arā́tayo niṣṭáptaṃ rakṣo niṣṭáptā arā́tayaḥ | aníśitā ’si sapatna-kṣíd vājínīṃ tvā vājédhyāyai sammā́rjmi

مُحْرَقٌ إلى الوراءِ هو الرَّكْشَس (Rakṣas)؛ ومُحْرَقون إلى الوراءِ هم الأعداءُ الخُبثاء؛ مُحْتَرِقٌ احتراقًا تامًّا هو الرَّكْشَس؛ ومُحْتَرِقون تمامًا هم الأعداءُ الخُبثاء. أنتَ غيرُ مَسنونٍ، ومع ذلك قاتلُ الخصوم؛ إيّاكَ—يا ظافرَ الجائزة—لأجل الظَّفَرِ بالجائزة، أمسحُكَ وأُنقّيكَ تمامًا. مُحْرَقٌ إلى الوراءِ هو الرَّكْشَس؛ ومُحْرَقون إلى الوراءِ هم الأعداءُ الخُبثاء؛ مُحْتَرِقٌ احتراقًا تامًّا هو الرَّكْشَس؛ ومُحْتَرِقون تمامًا هم الأعداءُ الخُبثاء. أنتَ غيرُ مَسنونٍ، ومع ذلك قاتلُ الخصوم؛ إيّاكَ—يا ظافرَ الجائزة—لأجل الظَّفَرِ بالجائزة، أمسحُكَ وأُنقّيكَ تمامًا.

प्रति-उष्टम् । रक्षः । प्रति-उष्टाः । अरा॒तयः । नि-तप्तम् । रक्षः । नि-तप्ताः । अरा॒तयः । अ-नि॒शितः । अ॒सि । स॒प॒त्न-क्षि॑त् । वा॒जिनम् । त्वा । वा॒जे॒ध्या॒यै । सम्-मा॒र्ज्मि । प्रति-उष्टम् । रक्षः । प्रति-उष्टाः । अरा॒तयः । नि-तप्तम् । रक्षः । नि-तप्ताः । अरा॒तयः । अ-नि॒शिता । अ॒सि । स॒प॒त्न-क्षि॑त् । वा॒जिनीम् । त्वा । वा॒जे॒ध्या॒यै । सम्-मा॒र्ज्मि

प्रत्युष्टम्(well) scorched / burnt back
प्रत्युष्टम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootप्रति-उष् (उष् ‘उष्ण/दह्’ से निष्पन्न कृदन्त) / प्रत्युष्ट (प्रातिपदिक)
रक्षःthe demon, evil spirit
रक्षः:
कर्म
TypeNoun
Rootरक्षस् (प्रातिपदिक)
प्रत्युष्टाःscorched
प्रत्युष्टाः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootप्रति-उष् / प्रत्युष्ट (प्रातिपदिक)
अरातयःhostilities, enemies
अरातयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअराति (प्रातिपदिक)
निष्टप्तम्thoroughly heated / burned
निष्टप्तम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootनि-तप् (तप् ‘तप्/दह्’) / निष्टप्त (प्रातिपदिक)
रक्षःthe demon
रक्षः:
कर्म
TypeNoun
Rootरक्षस् (प्रातिपदिक)
निष्टप्ताःthoroughly burned
निष्टप्ताः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootनि-तप् / निष्टप्त (प्रातिपदिक)
अरातयःhostilities, enemies
अरातयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअराति (प्रातिपदिक)
अनिशितःunsharpened; not set on (harm)
अनिशितः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootनि-शि (शि ‘तीक्ष्ण/शाण’) / अनिशित (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
सपत্নक्षित्destroyer of rivals
सपत্নक्षित्:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootस-पत्नी/सपत्न + क्षिद् (√क्षिद् ‘क्षय/नाश’ से कृदन्त)
वाजिनम्the vigorous one; winner (steed/hero)
वाजिनम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
वाजेध्यायैfor winning/for the prize-impelling (act)
वाजेध्यायै:
सम्प्रदान (प्रयोजन-दत्त)
TypeNoun (purpose)
Rootवाजेध्य (प्रातिपदिक; वाज + इध्य ‘प्रज्वलित/उत्तेजित’ भाव)
सम्मार्ज्मिI wipe/clean (you)
सम्मार्ज्मि:
TypeVerb
Rootसम्-√मृज् (मृज् ‘मार्जन/शोधन’)
प्रत्युष्टम्scorched
प्रत्युष्टम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootप्रति-उष् / प्रत्युष्ट (प्रातिपदिक)
रक्षःdemon
रक्षः:
कर्म
TypeNoun
Rootरक्षस्
प्रत्युष्टाःscorched
प्रत्युष्टाः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootप्रति-उष् / प्रत्युष्ट
अरातयःenemies
अरातयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअराति
निष्टप्तम्burned
निष्टप्तम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootनि-तप् / निष्टप्त
रक्षःdemon
रक्षः:
कर्म
TypeNoun
Rootरक्षस्
निष्टप्ताःburned
निष्टप्ताः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootनि-तप् / निष्टप्त
अरातयःenemies
अरातयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअराति
अनिशिताunsharpened; not set on (harm)
अनिशिता:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootनि-शि / अनिशित (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
TypeVerb
Rootअस्
सपत्नक्षित्destroyer of rivals
सपत्नक्षित्:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootसपत्न + क्षिद् (√क्षिद्)
वाजिनीम्the vigorous (female); winning one
वाजिनीम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootवाजिनी (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्
वाजेध्यायैfor winning/for prize-seeking
वाजेध्यायै:
सम्प्रदान (प्रयोजन)
TypeNoun (purpose)
Rootवाजेध्य
सम्मार्ज्मिI wipe/clean (you)
सम्मार्ज्मि:
TypeVerb
Rootसम्-√मृज्
A
Agni (tapas/burning force, implicit)
R
Rakṣoghna (anti-demonic force)
V
Vāja (victory/prize)