Rig Veda 9.95.4: Mandala 9, Sukta 95, Mantra 4

Sukta 9.95

Devata: Soma Pavamāna (with mythic linkage to Trita and Varuṇa)

Samhita Patha (Devanagari)

तं मर्मृजानं महिषं न सानावंशुं दुहन्त्युक्षणं गिरिष्ठाम् । तं वावशानं मतयः सचन्ते त्रितो बिभर्ति वरुणं समुद्रे ॥

Transliteration

táṃ marmṛjānám mahiṣáṃ ná sānā́v aṃśúṃ duhanty ukṣáṇaṃ giri-sthā́m | táṃ vāvaśānám matáyaḥ sacante tritó bibharti váruṇaṃ samudré ||

Translation

إيّاهُ—وهو يُصقَل—كثورٍ جَبّارٍ على العُلوّ؛ الساقَ اللامعةَ، القويَّ، القائمَ على الجبل—يَستدرُّه الناسُ. وإليه، وهو مُتلهِّف، تتعلّقُ الإلهاماتُ؛ وتِرِيتا يحملُ فَرونا في عُمقِ المحيط.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तम्: him/that
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मर्मृजानम्: cleansing/purifying (him)
• मर्मृजानम्: कर्म (विशेषणम्) / कर्मणि विशेषण
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: √मृज् (मार्जने) → मर्मृजान- (वर्त्तमान-कृदन्त, intensive)

• महिषम्: the bull/buffalo (mighty one)
• महिषम्: कर्म (तम् इति सह, विशेष्य) / उपमान-भाव
• Type: Noun
• Root: महिष (प्रातिपदिक)

• न: like/as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (उपमा-निपात)

• सानावम्: a ridge/slope (of a mountain)
• सानावम्: कर्म (उपमान-प्रयोगे) / अधिकरण-सदृश
• Type: Noun
• Root: सानु (प्रातिपदिक)

• अंशुम्: the Soma-stalk; ray (Soma)
• अंशुम्: कर्म (तम् इति सह; सोमस्य) / विशेष्य
• Type: Noun
• Root: अंशु (प्रातिपदिक)

• दुहन्ति: they milk/draw
• दुहन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √दुह् (दोहने)

• उक्षणम्: the bull (sprinkling/virile one)
• उक्षणम्: कर्म (दुहन्ति) / विशेष्य
• Type: Noun
• Root: उक्षन्/उक्षण (प्रातिपदिक)

• गिरिष्ठाम्: standing on the mountain; mountain-dwelling
• गिरिष्ठाम्: कर्म (विशेषणम्) / अधिकरण-संबन्धी
• Type: Adjective/Noun
• Root: गिरि + √स्था (स्थाने) → गिरिष्ठा- (प्रातिपदिक, बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास)

• तम्: him/that
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वावशानम्: eager/ardent (him)
• वावशानम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: √वश् (वशे/इच्छायाम्) → वावशान- (वर्त्तमान-कृदन्त, intensive)

• मतयः: thoughts; hymns/insights
• मतयः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मति (प्रातिपदिक)

• सचन्ते: they accompany/attach themselves
• सचन्ते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √सच् (समवाये/अनुगमने)

• त्रितः: Trita (a Vedic deity/hero)
• त्रितः: कर्तृ
• Type: Proper Noun
• Root: त्रित (प्रातिपदिक; देव-नाम)

• बिभर्ति: bears/holds
• बिभर्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √भृ (धारणे)

• वरुणम्: Varuṇa
• वरुणम्: कर्म
• Type: Proper Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक; देव-नाम)

• समुद्रे: in the ocean/sea
• समुद्रे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: समुद्र (प्रातिपदिक)