Rig Veda 7.83.6: Mandala 7, Sukta 83, Mantra 6

Sukta 7.83

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Indra–Varuṇa

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

युवां हवन्त उभयास आजिष्विन्द्रं च वस्वो वरुणं च सातये । यत्र राजभिर्दशभिर्निबाधितं प्र सुदासमावतं तृत्सुभिः सह ॥

Transliteration

yuvā́ṃ havanta ubháyāsa ā́jiṣv índraṃ ca vásvo váruṇaṃ ca sātáye | yátra rā́jabhir daśábhir níbādhitaṃ prá sudā́sam ā́vataṃ tṛ́tsubhiḥ sahá ||

Translation

كلا الفريقين يدعوانكما في المعارك—إندرا وفارونا، يا سادة الثروة الحقّة—طلبًا للغَلَبة. حيث كان سوداس مُثقلًا مضغوطًا بعشرة ملوك، هناك قدَّمتماه إلى الأمام مع التريتسو؛ فأقمتم قوةَ الروح تنهض في قلب القيد.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• युवाम्: you two
• युवाम्: कर्तृ (सम्बोधन-प्रायः) / कर्ता (with implied verb ‘are invoked’)
• Type: Pronoun
• Root: युव (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हवन्ते: they invoke/call
• हवन्ते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √ह्वे (ह्वा) ‘आह्वाने’

• उभयासः: both (parties), both kinds (of men)
• उभयासः: कर्तृ (हवन्ते के?)
• Type: Adjective/Noun
• Root: उभय (प्रातिपदिक)

• आजिषु: in battles/contests
• आजिषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: आजी (स्त्री) ‘race, contest, battle’

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: कर्म (हवन्ते किम्?)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• वस्वः: of the good/wealthy one; (epithet) ‘the bountiful’
• वस्वः: सम्बन्ध (इन्द्रस्य विशेषण/सम्बन्धः) / षष्ठी-सम्बन्ध
• Type: Noun/Epithet
• Root: वसु (प्रातिपदिक) / वस्व (Vedic gen.sg.)

• वरुणम्: Varuṇa
• वरुणम्: कर्म (हवन्ते किम्?)
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• सातये: for winning/victory
• सातये: सम्प्रदान (for the sake of) / प्रयोजन
• Type: Noun
• Root: साति (स्त्री) ‘winning, gaining, victory’

• यत्र: where
• यत्र: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)

• राजभिः: by kings
• राजभिः: करण (agent-instrument: ‘by kings’)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)

• दशभिः: by ten
• दशभिः: विशेषण (राजभिः) / करण
• Type: Numeral
• Root: दशन्/दश (संख्या-प्रातिपदिक)

• निबाधितम्: pressed down, hemmed in
• निबाधितम्: कर्मणि-विशेषण (सुदासम्) / कर्म
• Type: Participle
• Root: नि-√बाध् ‘पीडने/अवरोधने’

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• सुदासम्: Sudās
• सुदासम्: कर्म (आवतं किम्?)
• Type: Proper Noun
• Root: सुदास (प्रातिपदिक; नाम)

• आवतम्: you two helped/aided
• आवतम्: क्रिया (युवाम्—कर्तृ)
• Type: Verb
• Root: आ-√वृ/√अव (Vedic: ‘to help, favor, protect’; here ‘to aid’)

• तृत्सुभिः: with the Tṛtsus
• तृत्सुभिः: सह/करण (with the Tṛtsus; instrumental of accompaniment)
• Type: Proper Noun
• Root: तृत्सु (प्रातिपदिक; जन/कुलनाम)

• सह: together with
• सह: —
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)