Rig Veda 6.58.3: Mandala 6, Sukta 58, Mantra 3

Sukta 6.58

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya)

Devata: Pūṣan (in relation to Sūrya)

Chandas: Jagatī (probable; requires metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

यास्ते पूषन्नावो अन्तः समुद्रे हिरण्ययीरन्तरिक्षे चरन्ति । ताभिर्यासि दूत्यां सूर्यस्य कामेन कृत श्रव इच्छमानः ॥

Transliteration

yā́s te pūṣann nā́vo antáḥ samudré hiraṇyáyīr antárikṣe cáranti | tā́bhir yāsi dūtyā́ṃ sū́ryasya kā́mena kṛtá śráva icchámānaḥ ||

Translation

يا بُوشَن، تلك المراكبُ الذهبيّةُ لكَ التي تسيرُ في داخل البحر وتَجولُ في الفضاءِ الأوسط (antarikṣa)—بها تمضي في سِفارةِ سُورْيا (الشمس). وبالرغبة (kāma) تطلبُ الـśravas (الصيت/المديح) المصنوع—اعترافَ النفسِ المضيءَ المولودَ من نورِ الحقّ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• याः: which (fem. pl.)
• याः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: of you / your
• ते: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पूषन्: O Pūṣan
• पूषन्: (Address)
• Type: Noun (vocative)
• Root: पूषन् (प्रातिपदिक)

• नावः: boats, ships
• नावः: Kartā
• Type: Noun
• Root: नौ (स्त्री) / नाव् (प्रातिपदिक)

• अन्तः: within, inside
• अन्तः: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: अन्तर् (अव्यय/उपसर्गीय-प्रातिपदिक)

• समुद्रे: in the sea
• समुद्रे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: समुद्र (प्रातिपदिक)

• हिरण्ययीः: golden
• हिरण्ययीः: Viśeṣaṇa (of नावः)
• Type: Adjective
• Root: हिरण्ययी (प्रातिपदिक; हिरण्य + -यी)

• अन्तरिक्षे: in the mid-air, atmosphere
• अन्तरिक्षे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: अन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)

• चरन्ति: they move, roam
• चरन्ति: (Kriyā)
• Type: Verb
• Root: चर्

• ताभिः: with those (fem.)
• ताभिः: Karaṇa
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• यासि: you go
• यासि: (Kriyā)
• Type: Verb
• Root: या

• दूत्याम्: as a messenger-service, on a mission
• दूत्याम्: Karma
• Type: Noun
• Root: दूत्य (प्रातिपदिक)

• सूर्यस्य: of Sūrya
• सूर्यस्य: Ṣaṣṭhī-sambandha
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• कामेन: by desire, at will
• कामेन: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)

• कृतश्रवः: whose fame is made/established; famed
• कृतश्रवः: Viśeṣaṇa (of implied ‘त्वम्/पूषन्’)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: कृतश्रवस् (प्रातिपदिक; कृत + श्रवस्)

• इच्छमानः: desiring, wishing
• इच्छमानः: Kartā (of the participial action; agreeing with ‘त्वम्’)
• Type: Participle
• Root: इष्/इच्छ् (धातु) → इच्छमान (वर्तमान-कृदन्त)