Rig Veda 6.47.16: Mandala 6, Sukta 47, Mantra 16

Sukta 6.47

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

शृण्वे वीर उग्रमुग्रं दमायन्नन्यमन्यमतिनेनीयमानः । एधमानद्विळुभयस्य राजा चोष्कूयते विश इन्द्रो मनुष्यान् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 6.47.16

Transliteration

śṛṇvé vīrá ugrám-ugraṃ damā-yán anyám-anyaṃ ati-nenī́yamānaḥ | edhamāná-dvíḷ ubháyasya rā́jā coṣkū́yate víśa índro manuṣyā̀n ||

Translation

يُسمَعُ البطلُ—أشدَّ فأشدَّ بأسًا—يُخضِعُ ويَدفعُ هذا بعدَ ذاك إلى ما وراء. ناميًا، مُبغِضًا للمُنقَسِم، مَلِكًا للطرفين، يُحرِّضُ إندرا عشائرَ البشر على الحركةِ والسعيِ والكفاح.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• शृण्वे: I hear / I listen
• शृण्वे: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (शृणोति)

• वीरः: the hero
• वीरः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वीर (प्रातिपदिक)

• उग्रम्: fierce, formidable
• उग्रम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)

• उग्रम्: fierce—fierce
• उग्रम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)

• दमायन्: subduing, taming
• दमायन्: Kartā (qualifier of वीरः)
• Type: Participle (adjectival)
• Root: दम (प्रातिपदिक) / √दम् (to tame) → कृत्-रूप

• अन्यम्: one (other)
• अन्यम्: Karma
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)

• अन्यम्: another
• अन्यम्: Karma
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)

• अतिनेनीयमानः: pressing on beyond, advancing over (them)
• अतिनेनीयमानः: Kartā (qualifier of वीरः)
• Type: Participle
• Root: √नी (to lead) with preverb अति + desiderative/causative-like intensification; participial formation

• एधमानः: growing strong, waxing
• एधमानः: Kartā (qualifier of वीरः)
• Type: Participle
• Root: √एध् (to grow, to prosper, to blaze)

• द्विळुभयस्य: of both sides / of both kinds
• द्विळुभयस्य: Sambandha (genitive)
• Type: Adjective (compound)
• Root: द्वि- + उभय (प्रातिपदिक) (Vedic compound)

• राजा: king
• राजा: Kartā (apposition to वीरः/इन्द्रः)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च

• उष्कूयते: he roars / cries aloud
• उष्कूयते: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √उष्कूय्/√उस्कूय् (Vedic; ‘to shout/cry out, to roar’)

• विशः: the clans / peoples
• विशः: Karma
• Type: Noun
• Root: विश् (प्रातिपदिक)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Kartā
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• मनुष्यान्: men / human beings
• मनुष्यान्: Karma
• Type: Noun
• Root: मनुष्य (प्रातिपदिक)