Rig Veda 6.36.3: Mandala 6, Sukta 36, Mantra 3
Sukta 6.36
Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (Bharadvāja family)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable; not mechanically verified here)
Samhita Patha (Devanagari)
तं सध्रीचीरूतयो वृष्ण्यानि पौंस्यानि नियुतः सश्चुरिन्द्रम् । समुद्रं न सिन्धव उक्थशुष्मा उरुव्यचसं गिर आ विशन्ति ॥
Transliteration
táṃ sadhṛ́cīr ūtáyo vṛ́ṣṇyāni páuṃsyāni niyútaḥ saścur índram | samudráṃ ná síndhava uktháśuṣmā uruvyácasaṃ gíra ā́ viśanti ||
Translation
إلى ذلك إندرا تتجمّع المعوناتُ المتوافقة والقوى الذكورية وتلتصق به. وكما تدخل الأنهارُ البحرَ، كذلك تدخل الأناشيدُ—الممتلئة بقوّة الترتيل—إلى ذاك الواسعِ الانتشار.
Word by Word
तम्him
तम्:
कर्म (स्तुत्य/प्राप्त्य-विषयः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सध्रीचीःstraight/true-directed
सध्रीचीः:
कर्तृ (उतयः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसध्रीच् (प्रातिपदिक; सध्रीच् ‘एकदिश/सम्यक्-प्रवृत्त’)
ऊतयःhelps, aids
ऊतयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootऊति- (प्रातिपदिक; √अव्/√ऊ ‘रक्षण/सहाय’)
वृष्ण्यानिmanly powers, heroic strengths
वृष्ण्यानि:
कर्तृ (समुच्चितम्; ‘नि-युतः’ इत्यस्य सह)
TypeNoun
Rootवृष्ण्य- (प्रातिपदिक; वृषन्-सम्बद्ध ‘वीर्य/बल’)
पौंस्यानिmanly deeds, virilities
पौंस्यानि:
कर्तृ (समुच्चितम्)
TypeNoun
Rootपौंस्य- (प्रातिपदिक; पुम्स्-सम्बद्ध ‘पौरुष’)
नियुतःyoked teams (of horses), harnessings
नियुतः:
कर्तृ (समुच्चितम्)
TypeNoun
Rootनियुत्- (प्रातिपदिक; ‘युग्म/रथ-योजन’)
सश्चुःhave accompanied, have followed
सश्चुः:
क्रिया (कर्तृभिः ‘ऊतयः…’)
TypeVerb
Root√सच् (सचँ समवाये/अनुगमने)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र- (प्रातिपदिक)
समुद्रम्ocean
समुद्रम्:
कर्म/उपमान-आधार (उपमेयस्य ‘इन्द्रम्’ विशेषण-रूपेण)
TypeNoun
Rootसमुद्र- (प्रातिपदिक)
नlike
न:
सम्बन्ध (उपमा-सूचकः)
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-निपात)
सिन्धवःrivers
सिन्धवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसिन्धु- (प्रातिपदिक)
उक्थशुष्माःhaving the strength of hymns / hymn-strong
उक्थशुष्माः:
कर्तृ (गिरः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootउक्थ-शुष्म (समास; उक्थ ‘स्तोत्र’ + शुष्म ‘बल/तेज’)
उरुव्यचसम्wide-spreading, far-reaching
उरुव्यचसम्:
कर्म (वि-शन्ति इत्यस्य; इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootउरु-व्यचस् (बहुव्रीहि/कर्मधारय; उरु ‘विस्तीर्ण’ + व्यचस् ‘व्याप्ति/प्रसार’)
गिरःsongs, hymns
गिरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगिर्- (प्रातिपदिक)
आtowards, unto
आ:
क्रियाविशेषण (आगमन/अभिमुख्य)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
विशन्तिenter, go into
विशन्ति:
क्रिया (कर्तृ ‘गिरः’)
TypeVerb
Root√विश् (विशँ प्रवेशने)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.