Rig Veda 6.12.1 — Mandala 6, Sukta 12, Mantra 1
Sukta 6.12
Rishi: Bharadvāja
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
मध्ये होता दुरोणे बर्हिषो राळग्निस्तोदस्य रोदसी यजध्यै । अयं स सूनुः सहस ऋतावा दूरात्सूर्यो न शोचिषा ततान ॥
Transliteration
mádhye hotā́ duroṇé bárhiṣo rā́ḷ agnís tódasya ródasī yájadhyai | ayáṃ sá sūnús sáhasa ṛtá-vā dūrā́t sū́ryo ná śóciṣā tatāna ||
Translation
في الوسط، الهوتَرُ في الدار، مَلِكيٌّ على البَرهِس (المقعد المقدّس)—أغني، السَّوْطُ المُحَرِّض، ليُقامَ اليَجْنَةُ للعالَمَين. هذا هو ابنُ القوّة، صاحبُ ṛta؛ من بعيدٍ مدَّ لهيبَه، كالشمسِ بوهجِها.
Word by Word
मध्येin the middle, within
मध्ये:
अधिकारण
TypeNoun (used adverbially)
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
होताthe Hotṛ-priest (invoker)
होता:
कर्ता
TypeNoun
Rootहॊतृ (प्रातिपदिक; √हु ‘to sacrifice’ से)
दुरोणेin the house/dwelling
दुरोणे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootदुरोण (प्रातिपदिक)
बर्हिषःof the sacred grass (barhis)
बर्हिषः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootबर्हिस् (प्रातिपदिक)
राळshining, radiant
राळ:
कर्ता (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootराळ् (प्रातिपदिक; वैदिक विशेषण)
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
कर्ता
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
तोदस्यof the goad/impulse; of the prodding
तोदस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootतोद (प्रातिपदिक; √तुद् ‘to strike/impel’ से)
रोदसीthe two worlds: Heaven and Earth
रोदसी:
कर्म (यजध्यै इत्यस्य) / अथवा कर्तृसहचरित-उपमानविषय
TypeNoun
Rootरोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; द्यावापृथिव्यौ)
यजध्यैto worship, to sacrifice (let him worship)
यजध्यै:
क्रिया
TypeVerb
Root√यज् (यजँ) ‘to worship/sacrifice’
अयम्this (one)
अयम्:
कर्ता (अग्न्यादेः निर्देशः)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सःhe, that
सः:
कर्ता (अयम् इत्यस्य पुनर्निर्देशः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सूनुःson
सूनुः:
कर्ता/सम्बोधनार्थ-निर्देश
TypeNoun
Rootसूनु (प्रातिपदिक)
सहसःof might/strength
सहसः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootसहस् (प्रातिपदिक)
ऋतावाtruth-ordered, righteous
ऋतावा:
कर्ता (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootऋतावन् (प्रातिपदिक)
दूरात्from afar
दूरात्:
अपादान
TypeNoun (ablatival adverb)
Rootदूर (प्रातिपदिक)
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
उपमान (न इत्यनेन)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
सम्बन्ध (उपमा-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
शोचिषाwith flame/splendour
शोचिषा:
करण
TypeNoun
Rootशोचिस् (प्रातिपदिक)
ततानhas spread, extended
ततान:
क्रिया
TypeVerb
Root√तन् (तनुँ) ‘to stretch/spread’
AI
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.