Rig Veda 5.1.11: Mandala 5, Sukta 1, Mantra 11

Sukta 5.1

Rishi: Vasiṣṭha (traditional for RV 5.1)

Devata: Agni (as hotṛ/leader who brings the gods)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

आद्य रथं भानुमो भानुमन्तमग्ने तिष्ठ यजतेभिः समन्तम् । विद्वान्पथीनामुर्वन्तरिक्षमेह देवान्हविरद्याय वक्षि ॥

Sanskrit recitationRig Veda 5.1.11

Transliteration

ā́dya ráthaṃ bhānumo bhānumántam agne tíṣṭha yajatebhíḥ sámantam | vidvā́n pathīnā́m urú antárikṣam éha devā́n havír-adyā́ya vakṣi ||

Translation

اعتلِ اليومَ المركبةَ المتألّقة، يا أغني—المركبةَ المملوءةَ بالأشعّة؛ واثبُتْ محاطًا بالعابدين. وأنت العارفُ بمسالكِ الفضاءِ الأوسطِ الواسع، قُدْ الآلهةَ إلى هنا إلى القربانِ المُعَدِّ لليوم—وأدخلْ قوى النور في عملِنا الحاضر.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आद्य: first, foremost
• आद्य: Karma
• Type: Adjective
• Root: आद्य (प्रातिपदिक; < आदि)

• रथम्: chariot
• रथम्: Karma
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)

• भानुमो: O radiant one
• भानुमो: (सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: भानुमत् (प्रातिपदिक)

• भानुमन्तम्: radiant
• भानुमन्तम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: भानुमत् (प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• तिष्ठ: stand; take your place
• तिष्ठ: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)

• यजतेभिः: with the worshippers
• यजतेभिः: Karaṇa
• Type: Noun (agentive participial stem used substantively)
• Root: यजत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √यज्)

• समन्तम्: all around
• समन्तम्: Adhikaraṇa
• Type: Adverbial (accusative used adverbially)
• Root: समन्त (प्रातिपदिक)

• विद्वान्: knowing, wise
• विद्वान्: Kartā
• Type: Adjective/Participle
• Root: विद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √विद्)

• पथीनाम्: of the paths
• पथीनाम्: (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पथि (प्रातिपदिक; वैदिक)

• उर्वः: of the wide (one)
• उर्वः: (सम्बन्ध)
• Type: Adjective (genitive)
• Root: उर्वी/उर्व (प्रातिपदिक; ‘wide, broad’)

• अन्तरिक्षम्: mid-air, atmosphere
• अन्तरिक्षम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)

• इह: here
• इह: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)

• देवान्: the gods
• देवान्: Karma
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• हविः: oblation
• हविः: Karma
• Type: Noun
• Root: हविस् (प्रातिपदिक)

• अद्याय: for today
• अद्याय: Sampradāna
• Type: Indeclinable used with dative sense / nominalized adverb
• Root: अद्य (अव्यय) → अद्य (प्रातिपदिक-भाव)

• वक्षि: convey; bring
• वक्षि: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वह् (धातु)