Rig Veda 4.5.11: Mandala 4, Sukta 5, Mantra 11
Sukta 4.5
Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Agni Jātavedas
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
ऋतं वोचे नमसा पृच्छ्यमानस्तवाशसा जातवेदो यदीदम् । त्वमस्य क्षयसि यद्ध विश्वं दिवि यदु द्रविणं यत्पृथिव्याम् ॥
Transliteration
ṛtáṃ vóce námasā pṛcchyámānas tavā́śasā jātavedo yád īdám | tvám asyá kṣayasi yád dha víśvaṃ diví yád u dráviṇaṃ yát pṛthivyā́m ||
Translation
أُنطقُ الـṚta بخشوعٍ وسجودٍ، سائلاً—على رجاءٍ هو لك، يا جاتافيداس—عن هذا السرّ. فأنتَ القائمُ عليه سيِّداً وساكناً: كلُّ ما في السماء، وكلُّ ما على الأرض من ثروةِ الوجود.
Word by Word
ऋतम्truth; cosmic order
ऋतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक) < √ऋ (गतौ/ऋ- ‘to go, to be in order’)
वःof you; your
वः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वोचेI have spoken / I speak
वोचे:
क्रिया
TypeVerb
Root√वच् (वचने)
नमसाwith reverence; with homage
नमसा:
करण
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
पृच्छ्यमानःbeing asked; when questioned
पृच्छ्यमानः:
कर्तृ (वक्तुः विशेषणम्)
TypeVerb (participle)
Root√प्रच्छ् (प्रश्ने) + श्य (यक्-प्रत्यय) → पृच्छ्य + मान (शानच्)
तवof you; your
तव:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद्/त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आशसाwith hope; with expectation
आशसा:
करण
TypeNoun
Rootआशस् (प्रातिपदिक)
जातवेदःO Jātavedas (Agni), knower of beings
जातवेदः:
सम्बोधन
TypeNoun (proper/epithet)
Rootजातवेदस् (प्रातिपदिक; अग्नि-विशेषण)
यदिif; when
यदि:
सम्बन्ध (शर्त/अन्वय)
TypeIndeclinable
Rootयदि
इदम्this
इदम्:
कर्म (वाक्ये ‘this’ as object/content)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद्/त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्यof this; of it
अस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
क्षयसिyou dwell in / you rule over
क्षयसि:
क्रिया
TypeVerb
Root√क्षि (क्षये/निवासे ‘to dwell, to rule/possess; to abide’)
यत्that which
यत्:
सम्बन्ध (यद्-तद्-सम्बन्ध)
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हindeed; surely
ह:
—
TypeIndeclinable
Rootह
विश्वम्all; the whole (universe)
विश्वम्:
कर्म/विषय (यत्-सम्बद्धम्)
TypeAdjective (substantive)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
दिविin heaven; in the sky
दिवि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
यत्that which
यत्:
सम्बन्ध
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उand; also; moreover
उ:
—
TypeIndeclinable
Rootउ
द्रविणम्wealth; treasure
द्रविणम्:
कर्म/विषय
TypeNoun
Rootद्रविण (प्रातिपदिक)
यत्that which
यत्:
सम्बन्ध
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पृथिव्याम्on earth; in the earth
पृथिव्याम्:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.