Rig Veda 3.55.18: Mandala 3, Sukta 55, Mantra 18

Sukta 3.55

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (family attribution for Maṇḍala 3)

Devata: Unified divine sovereignty (ekaṃ asuratvam) expressed through the hero-force and its yoked carriers; likely Āditya/solar lordship in synthetic form

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

वीरस्य नु स्वश्व्यं जनासः प्र नु वोचाम विदुरस्य देवाः । षोळ्हा युक्ताः पञ्चपञ्चा वहन्ति महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

Transliteration

vīrásya nú sváśvyaṃ janā́saḥ prá nú vocāma vidúr asya devā́ḥ | ṣóḷhā yuktā́ḥ páñca-pañcā́ vahanti mahád devā́nām asura-tvám ékam ||

Translation

يا أيها الناس، هلمّ الآن نُعلن قوّة البطل ذي الخيل الحسنة المجرورة للعربة؛ فالآلهة تعلمها. ستةَ عشرَ مُقترَنين بالنِّير، خمسةً وخمسةً، يحملونها إلى الأمام—سيادةٌ عظمى واحدة للآلهة، وقوّةُ الأسورا الواحدة.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• वीरस्य: of the hero
• वीरस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: वीर (प्रातिपदिक)

• नु: now; indeed
• नु: —
• Type: Indeclinable
• Root: नु

• स्वश्व्यम्: good-horsedness; having good horses
• स्वश्व्यम्: कर्म (object of implied praise/utterance)
• Type: Noun/Adjective
• Root: सु- + अश्व्य (प्रातिपदिक)

• जनासः: the people; men
• जनासः: कर्तृ (speaker-group/people as subject in context)
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)

• प्र: forth; forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र

• नु: now; indeed
• नु: —
• Type: Indeclinable
• Root: नु

• वः: to you; for you / of you
• वः: सम्प्रदान/सम्बन्ध (to/for you; your)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• वोचाम: let us speak; we would proclaim
• वोचाम: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वच् (वदने)

• विदुरस्य: of the wise/knower
• विदुरस्य: सम्बन्ध
• Type: Adjective/Noun
• Root: विदुर (प्रातिपदिक; ‘knowing/wise’)

• देवाः: the gods
• देवाः: कर्तृ (of an implied ‘know/are’)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• षोळ्हा: sixteenfold; sixteen
• षोळ्हा: विशेषण (of ‘युक्ताः’/‘वहन्ति’)
• Type: Indeclinable
• Root: षोळ्हा (संख्यावाचक अव्यय)

• युक्ताः: yoked; harnessed
• युक्ताः: कर्तृ-विशेषण (qualifies the carriers/teams)
• Type: Participle
• Root: √युज् (योजने) → युक्त (कृदन्त)

• पञ्चपञ्च: five and five (in groups of five)
• पञ्चपञ्च: विशेषण (of ‘वहन्ति’/‘युक्ताः’)
• Type: Numeral (compound)
• Root: पञ्च (संख्या) + पञ्च (संख्या)

• वहन्ति: they carry; they convey
• वहन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वह् (प्रापणे/वहने)

• महत्: great
• महत्: विशेष्य-भाव (predicate: ‘great’)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• असुरत्वम्: asura-hood; lordly power
• असुरत्वम्: विशेष्य-भाव (that which is ‘one’/‘great’)
• Type: Noun (abstract)
• Root: असुरत्व (प्रातिपदिक; असुर + त्व)

• एकम्: one; single
• एकम्: विशेषण (of ‘असुरत्वम्’)
• Type: Adjective/Numeral
• Root: एक (प्रातिपदिक)