Rig Veda 3.12.6: Mandala 3, Sukta 12, Mantra 6

Sukta 3.12

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for Mandala 3; hymn to Indrāgnī)

Devata: Indrāgnī (dual deity: Indra + Agni)

Chandas: Triṣṭubh (typical for RV 3.12; this verse conforms to triṣṭubh cadence)

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्राग्नी नवतिं पुरो दासपत्नीरधूनुतम् । साकमेकेन कर्मणा ॥

Sanskrit recitationRig Veda 3.12.6

Transliteration

índrāgnī navatíṃ púro dāsápatnīr adhūnutam | sākám ékena कर्म́ṇā ||

Translation

يا إندرا وأغني، بفعلٍ واحدٍ متّحدٍ زعزعتما فانهارت تسعون حصناً كانت لقوى الداسا؛ ومعاً حطّمتما الأسوارَ المحكمةَ لقوى العداء، لكي تنطلقَ النورُ حرّاً.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्राग्नी: O Indra and Agni
• इन्द्राग्नी: सम्बोधन (आह्वान)
• Type: Noun (compound)
• Root: इन्द्र + अग्नि (प्रातिपदिक) तथा द्वन्द्व-समास

• नवतिम्: ninety
• नवतिम्: कर्म (संख्या-विशेषणम् ‘पुरः’)
• Type: Noun (numeral)
• Root: नवति (संख्यावाचक प्रातिपदिक)

• पुरः: fortresses, strongholds
• पुरः: कर्म
• Type: Noun
• Root: पुर्/पुरस् (प्रातिपदिक; ‘fortified place, stronghold’)

• दासपत्नीर्: having Dāsas as lords/masters (Dāsa-ruled)
• दासपत्नीर्: कर्म (पुरः-विशेषणम्)
• Type: Adjective (compound)
• Root: दास + पत्नी (प्रातिपदिक), तत्पुरुष-समास

• अधूनुतम्: you two shook down / shattered
• अधूनुतम्: क्रिया (कर्तृ: इन्द्राग्नी)
• Type: Verb
• Root: धू (धुनोति) ‘shake, shatter’ + उपसर्ग अधि

• साकम्: together
• साकम्: Adverbial (सह-अर्थे)
• Type: Indeclinable
• Root: साकम् (अव्यय)

• एकेन: with one, by a single
• एकेन: करण (कर्मणा इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (numeral)
• Root: एक (प्रातिपदिक)

• कर्मणा: deed, act, action
• कर्मणा: करण
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)