Rig Veda 10.94.5: Mandala 10, Sukta 94, Mantra 5

Sukta 10.94

Devata: Grāvāṇaḥ / Soma-process with solar symbolism; indirectly Indra-Soma-Sūrya nexus

Chandas: Trishtubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

सुपर्णा वाचमक्रतोप द्यव्याखरे कृष्णा इषिरा अनर्तिषुः । न्यङ्नि यन्त्युपरस्य निष्कृतं पुरू रेतो दधिरे सूर्यश्वितः ॥

Transliteration

suparṇā́ vā́cam akratópa dyávy ā́khare kṛ́ṣṇā iṣirā́ anartiṣuḥ | nyàṅ ní yanty úparasya niṣkṛ́taṃ purū́ réto dadhire sū́ryaśvitaḥ ||

Translation

صاغَ ذوو الأجنحةِ الحسنةُ (سُپَرْنَة) الكلمةَ المقدّسةَ (فَاتش/Vāc)؛ وفي تجويفِ السماءِ العُليا رقصَ السُّودُ السِّراعُ رقصًا رشيقًا. ثم يهبطون إلى موضعِ نحتِ الحيّزِ الأعلى؛ وقد أودعوا زرعًا غزيرًا—أولئك المتلألئون بقوّةِ سُوريا (الشمس).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सुपर्णाः: the fair-winged ones (birds)
• सुपर्णाः: कर्तृ
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: सु-पर्ण (प्रातिपदिक) < पर्ण

• वाचम्: speech, utterance
• वाचम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक)

• अक्रत: they made, they produced
• अक्रत: (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• उप: towards, near
• उप: (सम्बन्ध/दिशा)
• Type: Indeclinable
• Root: उप

• द्यव्या: heavenly (things/regions)
• द्यव्या: कर्म (अव्यय-उपपदेन सह) / अधिकरण-भाव
• Type: Adjective
• Root: द्यव्य (प्रातिपदिक) < दिव्/द्यौ

• आखरे: he/it dug out, scraped out (Vedic)
• आखरे: (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: आ-खर (धातु/प्रातिपदिक-आधारित; ‘खर’ = खनन/खोदन/खरता; वेद. प्रयोगः)

• कृष्णाः: the dark ones
• कृष्णाः: कर्तृ (अनर्तिषुः इत्यस्य)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)

• इषिराः: swift, vigorous
• इषिराः: कर्तृ (अनर्तिषुः इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: इषिर (प्रातिपदिक)

• अनर्तिषुः: they danced, they moved in dance
• अनर्तिषुः: (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: नृत् (धातु) with अनु-

• नि: down, in
• नि: (दिशा/प्रवृत्ति)
• Type: Indeclinable
• Root: नि

• अङ्: indeed, just
• अङ्: (बल/निश्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: अङ् (निपात; वेद. ‘अङ्/अङ्ग’ emphatic)

• नि: down
• नि: (दिशा/प्रवृत्ति)
• Type: Indeclinable
• Root: नि

• यन्ति: they go, they move
• यन्ति: (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: यम् (धातु) / या (धातु) — वेद. गत्यर्थे

• उपरस्य: of the upper (one/region)
• उपरस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun/Adjective
• Root: उपर (प्रातिपदिक)

• निष्कृतम्: that which is cut out/removed; the extracted portion
• निष्कृतम्: कर्म
• Type: Participle (past passive)
• Root: निष्-कृत (कृ धातु; क्त-प्रत्यय)

• पुरु: much, abundant
• पुरु: विशेषण
• Type: Adjective/Indeclinable-like (quantifier)
• Root: पुरु (प्रातिपदिक)

• रेतः: seed, semen; generative fluid
• रेतः: कर्म
• Type: Noun
• Root: रेतस् (प्रातिपदिक)

• दधिरे: they placed, they deposited
• दधिरे: (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)

• सूर्यश्वितः: sun-bright, shining like the sun
• सूर्यश्वितः: कर्तृ (दधिरे इत्यस्य)
• Type: Adjective (compound)
• Root: सूर्य-श्वित् (समास; श्वित् ‘white/bright’)